Nature Index Nedir? Kurumların Yüksek Etkili Yayın Payı

Bu madde Nature Index'in hesaplama mantığını anlatır: hangi dergileri kapsadığını, Count ve Share'in nasıl bulunduğunu ve sonuçların nasıl okunması gerektiğini. Bir üniversitenin araştırma performansını Scopus ya da InCites verisiyle kendiniz nasıl analiz edeceğinizi öğrenmek istiyorsanız üniversite araştırma performansı analizi maddesine bakın.

Nature Index nedir, kim hazırlar?

Nature Index, Nature dergisinin de yayıncısı olan Springer Nature tarafından hazırlanır. Springer Nature onu yazar kurum bilgilerinin ve kurumlar arası ilişkilerin tutulduğu açık bir veri tabanı olarak tanımlar. Veri tabanı düzenli olarak güncellenir ve son 12 aylık veri Creative Commons lisansıyla erişime açıktır.

Nature Index her yıl önceki takvim yılının verisiyle ülke ve kurum tabloları yayımlar. 2023'te “Annual Tables” adıyla yayımlanan bu tablolar 2024'te “Research Leaders” adıyla çıktı ve 2023'te yayımlanan makalelere dayanıyordu. Tablolar ülkeleri, kurumları ve alanları Share değerine göre sıralar.

Nature Index hangi dergileri kapsar?

Nature Index'in kapsamı bilinçli olarak dardır. Springer Nature'ın 2023 bülteninde dizin 146, 2024 bülteninde 145 doğa ve sağlık bilimleri dergisi olarak verilir. Dergiler bağımsız araştırmacılardan oluşan bir grup tarafından seçilir. Sağlık bilimleri dergileri dizine ilk kez 2023 tablolarında, 64 tıp dergisiyle girmiştir; bu dergileri bağımsız klinik araştırmacılardan oluşan bir panel, araştırma topluluğuyla yapılan küresel bir anketten de yararlanarak seçmiştir.

Springer Nature'a göre bu dergilerde yılda yaklaşık 75.000 makale yayımlanır. Sosyal bilimler ve beşerî bilimler bu dergi listesinin dışında kaldığı için Nature Index o alanlardaki üretimi göstermez; mühendislik gibi alanlar da yalnız listedeki dergilerde yayımlanan makaleler kadarıyla görünür. Güncel dergi listesi, Nature Index'in nature.com üzerindeki kendi sayfalarında yayımlanır.

Count ve Share nasıl hesaplanır?

Nature Index'in bütün tabloları iki ölçüye dayanır. Kurum ya da ülke düzeyinde ikisi aynı makale kümesinden, ama farklı mantıkla hesaplanır.

Varsayımsal bir hesap örneği

Aşağıdaki kurumlar ve makaleler yalnız hesabı göstermek için uydurulmuştur. Dizindeki bir dergide iki makale yayımlanmış olsun:

1. Makale 1: 4 yazar; 2'si A Üniversitesi'nden, 1'i B Üniversitesi'nden, 1'i yurt dışındaki C Enstitüsü'nden.
2. Makale 2: 5 yazar; 1'i A Üniversitesi'nden, 4'ü C Enstitüsü'nden.

A ve C aynı Count'a (2) sahip, ama C'nin Share'i daha yüksek; çünkü ikinci makalede yazarların çoğu C'den. Toplam Share her zaman makale sayısına (burada 2) eşittir. Birden çok kurumu olan yazarların payının nasıl bölündüğü gibi ayrıntılar Nature Index'in yöntem açıklamasında yer alır.

Ülke düzeyinde hesap ve ortak yayının etkisi

Aynı mantık ülke düzeyinde de uygulanır. Örnekteki A ve B üniversitelerinin Türkiye'de, C Enstitüsü'nün yurt dışında olduğunu varsayalım. Makale 1'de Türkiye'den üç yazar olduğu için Türkiye bu makaleden Count olarak 1, Share olarak 0,75 alır. Makale 2'de Türkiye'den tek yazar vardır: Count yine 1, Share ise 0,20'dir. İki makalenin toplamında Türkiye'nin Count'u 2, Share'i 0,95 olur.

Bu örnek, uluslararası ortak yayının iki ölçüyü farklı etkilediğini gösterir. Yabancı ortakların çok, yerli yazarların az olduğu makaleler Count'u hızla artırır, ama Share'e küçük katkı yapar. Bu yüzden bir ülkenin ya da kurumun Count'u ile Share'i arasındaki fark büyüdükçe, dizindeki yayınlarının daha çok başkalarının yürüttüğü işbirliklerinden geldiğini düşünebilirsiniz. Bu bir kusur değildir; ama “bu dergilerde ne kadar üretiyoruz?” sorusunun cevabı Share'dedir.

Adjusted Share nedir, neden “sıfır toplamlı” denir?

Dizindeki dergiler sabit tutulduğu için her yıl dağıtılacak toplam Share, yaklaşık olarak o yıl yayımlanan makale sayısı kadardır. Springer Nature bu yüzden dizini “sıfır toplamlı oyun” olarak tanımlar: bir ülkenin ya da kurumun payı artarken başkalarınınki azalır.

Toplam makale sayısı da yıldan yıla biraz değiştiği için yıllık tablolar Adjusted Share kullanır. Bu değer, karşılaştırılan yıllar arasındaki toplam makale farkını düzelterek kurumun gerçekten pay kazanıp kaybetmediğini gösterir. Bir kurumun Share'i aynı kalsa bile, dizindeki toplam makale sayısı arttıysa göreli payı küçülmüş olabilir.

Nature Index'i öteki göstergelerden ayıran nedir?

Nature Index'i THE, QS ya da URAP gibi sıralamalarla aynı kefeye koymak yanıltıcı olur. Aradaki farkı şu tablo özetler:

Göstergelerin ayrıntısı için Leiden Ranking nedir, THE, QS ve ARWU farkları ve URAP Türkiye sıralaması maddelerine bakabilirsiniz. Araştırmanın yanında inovasyon ve toplumsal etkiyi de bileşik puana katan SCImago Institutions Rankings ile sürdürülebilirliğe katkıyı ölçen THE Impact Rankings ise başka bir soruya cevap verir. Nature Index'in dergi seçimi, “hangi dergi daha değerli” sorusunda Q1–Q4 çeyreklerinden farklı bir yaklaşımdır: çeyrekler bir alandaki bütün dergileri etki değerine göre dilimlere ayırır, Nature Index ise yalnız panelin seçtiği dergileri sayar. Çeyreklik için Q1 dergi nedir maddesine bakın.

Nature Index sonuçları nasıl okunmalı? Adım adım

1. Ölçüyü belirleyin: Tablo Count'a mı, Share'e mi, Adjusted Share'e mi göre sıralanmış? Yıllar arası değişim için Adjusted Share'e bakın.
2. Alanı ayırın: Kurumun toplam değeri yerine sizin alanınızdaki (kimya, fizik bilimleri, biyolojik bilimler, yer ve çevre bilimleri, sağlık bilimleri) değerine bakın.
3. Count ile Share'i karşılaştırın: Count'u yüksek ama Share'i düşük bir kurum, çoğu zaman büyük işbirliklerinde az sayıda yazarla yer alıyordur.
4. Kurum büyüklüğünü hesaba katın: Nature Index mutlak sayılarla çalışır; çok sayıda araştırmacısı olan kurumlar doğal olarak öne çıkar.
5. Kapsam dışını unutmayın: Sosyal ve beşerî bilimlerde güçlü bir üniversite bu dizinde zayıf görünebilir.
6. Başka göstergelerle birlikte değerlendirin: Springer Nature'ın kendisi, Nature Index ölçülerinin kurum ya da kişileri değerlendirmek için tek başına kullanılmaması gerektiğini; veri, yazılım ve fikrî mülkiyet gibi öteki çıktılarla birlikte düşünülmesini söyler.

Araştırmacı ve doktora öğrencisi için Nature Index ne işe yarar?

Nature Index bireysel bir performans ölçütü olarak tasarlanmamıştır; ama kariyer kararlarında yardımcı bir bilgi verebilir:

• Doktora ya da doktora sonrası için kurum seçerken: Alanınızda seçkin dergilerde düzenli yayın yapan grupları ve kurumları görmek için kullanılabilir.
• İşbirliği ortağı ararken: Veri tabanı kurumlar arası ortak yayın ilişkilerini de gösterdiği için hangi kurumların birlikte çalıştığını izleyebilirsiniz. Ortak yayın planlaması için uluslararası ortak yayın stratejisi maddesine bakın.
• Dergi hedeflerken: Dizindeki dergiler kendi alanlarının en seçici dergileri arasındadır; ama dergi seçiminde kapsam, hedef okur ve süreç de önemlidir. Kendi çalışmanıza uygun dergiyi bulmak için sitemizin dergi bulucu aracını kullanabilirsiniz.

Nature Index hakkında sık yapılan yanlış yorumlar

• “Nature Index, Nature dergisindeki yayınları sayar.” Hayır; Nature dergisi bu listedeki dergilerden yalnız biridir, dizin yaklaşık 145 dergiyi kapsar.
• “Atıf etkisini gösterir.” Göstermez; yalnız seçilmiş dergilerde yayımlanmış makaleleri sayar.
• “Bir üniversitenin genel kalitesini gösterir.” Yalnız doğa ve sağlık bilimlerindeki seçkin dergi yayınlarını gösterir. Sıralamaların genel sınırlılıkları için üniversite sıralamaları ne kadar güvenilir maddesine bakın.
• “Count yükseldiyse kurum ilerlemiştir.” Count büyük işbirliği makaleleriyle artabilir; katkıyı Share gösterir.
• “Yıllar doğrudan karşılaştırılabilir.” Dergi listesi değişebilir (örneğin sağlık bilimleri dergilerinin eklenmesi) ve toplam makale sayısı oynar; karşılaştırmada Adjusted Share ve aynı alan kapsamı kullanılmalıdır.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• Springer Nature: Nature Index Annual Tables 2023 basın bülteni
• Springer Nature: Nature Index Research Leaders 2024 basın bülteni
• Springer Nature Group