13/b-4 Görevlendirmesi Nedir? Araştırma Görevlisinin Başka Birimde Çalışması

Bu madde araştırma görevlilerinin bütün haklarını değil, yalnız rektörlük kararıyla kadrosunun bulunduğu birim dışında çalıştırılmanın dayanağını ve sınırlarını anlatır. Maaş, izin, ders yükü ve yeniden atama gibi genel konular için araştırma görevlisi hakları maddesine bakın. 13/b-4 yalnız araştırma görevlilerini değil öğretim üyelerini ve öğretim görevlilerini de kapsar; ama uygulamada en çok araştırma görevlilerinin sorusudur.

13/b-4 görevlendirmesi nedir?

2547 sayılı Kanun'un 13. maddesi rektörü düzenler. Maddenin (b) bendi rektörün görev, yetki ve sorumluluklarını altı alt bent hâlinde sayar: üniversite kurullarına başkanlık etmek, Üniversitelerarası Kurul'a bilgi vermek, yatırım, bütçe ve kadro ihtiyacını hazırlamak, görev yeri değiştirmek, genel gözetim ve denetim yapmak ve kanunla verilen öteki görevler.

Dördüncü alt bent, rektöre üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirme ya da bunlara yeni görevler verme yetkisi tanır. Akademide "13/b-4 ile görevlendirildim" denince kastedilen budur: kadronuz bir fakültede ya da bölümde dururken rektörün kararıyla aynı üniversitenin başka bir biriminde çalışırsınız.

Bu alt bentte, kamu kurumlarına görevlendirmeyi düzenleyen 38. maddedeki gibi kişinin muvafakatinden (rızasından) söz edilmez. Bu nedenle 13/b-4 görevlendirmesi sizin isteğinizle de, isteğiniz dışında da yapılabilir; isteğiniz dışındaki kararlara karşı yollar aşağıda ayrıca anlatılıyor.

Aynı maddenin devamında rektörün, üniversitenin ve bağlı birimlerinin öğretim kapasitesinin rasyonel biçimde kullanılmasından ve geliştirilmesinden birinci derecede sorumlu olduğu yazılıdır. 13/b-4 kararlarının gerekçesinde sık sık bu sorumluluğa, yani "hizmet gereği"ne atıf yapılır.

13/b-4 ile 35, 38 ve 39. madde görevlendirmeleri arasındaki fark

Akademisyenlerin en çok karıştırdığı nokta, bu dört görevlendirmenin farklı yerlere ve farklı amaçlara yönelik olmasıdır. Aşağıdaki tablo kısa bir ayrım sunar; ayrıntılar ilgili maddelerdedir.

Başka üniversitede lisansüstü eğitim için yapılan tahsis 35. madde görevlendirmesi, bir bakanlıkta ya da kamu kurumunda çalışmak 38. madde görevlendirmesi, kongre ve araştırma ziyaretleri ise yurt dışı görevlendirme hakları maddesinin konusudur. 13/b-4 bunların hiçbirinin yerine kullanılamaz; çünkü yetki "üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimler" ile sınırlıdır.

Araştırma görevlisi rektörlükte ya da başka birimde çalıştırılabilir mi?

Kanun buna kapıyı açık bırakır. 2547 sayılı Kanun'un 33. maddesinin (a) fıkrası araştırma görevlisini, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim elemanı olarak tanımlar. 13/b-4 ise rektöre görev yerini değiştirme yetkisi verir. İki hüküm birlikte, araştırma görevlisinin kendi bölümü dışındaki bir birimde görevlendirilebileceği anlamına gelir.

Tartışma çoğunlukla verilen işin niteliği üzerinde çıkar. Tanımdaki "ilgili diğer görevler" ifadesi, görevin araştırma görevlisinin akademik niteliğiyle bağlantılı olmasını çağrıştırır. Kendi alanıyla hiç ilgisi olmayan, salt büro işi niteliğindeki uzun süreli görevlendirmeler bu yüzden en çok itiraz edilen kararlardır. Bu konuda kanunda ayrıca bir sınır yazılı değildir; değerlendirme her olayda kararın gerekçesine ve somut koşullara göre yapılır.

50/d ve 33/a kadrosundakiler için ek dikkat

50/d kadrosundaki araştırma görevlisinin kadrosu lisansüstü öğrenimle bağlantılıdır; görevlendirmenin ders, tez izleme ve danışman toplantılarıyla çakışması, öğrenimi doğrudan etkiler. 33/a kadrosundakiler için de yeniden atama değerlendirmelerinde akademik ilerleme göz önünde tutulur. Kadro türlerinin farkını akademik kadro türleri ve farkları, 50/d'nin kurallarını 50/d kadrosu nedir maddesinde bulabilirsiniz.

13/b-4 görevlendirmesi nasıl yapılır? Adım adım süreç

Kanun yetkiyi rektöre verir, ama işlemin hangi yazışmalarla yürüyeceğini yazmaz. Ayrıntılar üniversiteden üniversiteye değişir; aşağıdaki sıra yaygın uygulamanın genel çerçevesidir.

1. İhtiyacın doğması: Bir rektörlük birimi, merkez, koordinatörlük ya da başka bir akademik birim personel ihtiyacını rektörlüğe yazıyla bildirir. Bazen birim belirli bir kişiyi adıyla ister.
2. Kadronun bulunduğu birimin görüşü: Uygulamada çoğu üniversite, kişinin bölüm başkanlığı ve fakülte ya da enstitü yönetiminin görüşünü alır. Bu görüş kanunda zorunlu adım olarak yazılı değildir, ama kararın gerekçesini güçlendirir.
3. Rektör onayı: Görevlendirme rektörün onayıyla (yaygın adıyla "Olur" ile) yapılır. Onayda görevlendirmenin dayanağı (13/b-4), görev yeri ve çoğu zaman süresi yazılır.
4. Tebliğ: Karar size yazılı olarak bildirilir. Elektronik belge sisteminde tebliğ tarihini not edin; itiraz ve dava süreleri bu tarihe bağlıdır.
5. Göreve başlama ve takip: Yeni birimde göreve başlarsınız. Süre dolduğunda görevlendirme kendiliğinden sona erer ya da yeni bir onayla uzatılır.

Görevlendirmeyi siz de isteyebilirsiniz. Örneğin bir araştırma merkezinde çalışmak, alanınızla ilgili bir projede yer almak ya da başka bir fakültede ders vermek istiyorsanız gerekçeli bir dilekçeyle bölümünüz üzerinden başvurabilirsiniz.

Görevlendirmede kadro, maaş, ek ders ve izin ne olur?

13/b-4 aynı üniversite içinde yapıldığı için aylığınızı ödeyen kurum değişmez. Kadronuz, unvanınız ve kadro derecenize bağlı haklarınız yerinde kalır. Ancak bazı kalemler fiilen yaptığınız işe bağlıdır ve görevlendirme bunları etkileyebilir.

Ek ders ücretinin hangi kurallarla hesaplandığını akademisyen ek ders ücreti maddesinde okuyabilir, tutarı ek ders ücreti hesaplama aracıyla tahmin edebilirsiniz. Görevlendirme sırasında yaptığınız idari işler için ayrıca bir ödeme olup olmadığını varsaymayın; bunu tahakkuk biriminize yazılı olarak sorun.

13/b-4 görevlendirmesi ne kadar sürer?

Kanunun 13. maddesi bu görevlendirme için bir süre yazmaz. Süre, rektör onayında belirlenir. Uygulamada süreli kararlar (örneğin bir akademik yıl ya da bir proje süresi) de, "aksi bildirilinceye kadar" biçiminde süresiz kararlar da görülür.

Süresiz bir görevlendirme, kalıcı bir yer değişikliği anlamına gelmez; rektör aynı yetkiyle kararı her zaman sona erdirebilir. Kadronuzun bulunduğu birim de sizi geri isteyebilir. Uzun süreli bir görevlendirmenin kadronun bulunduğu birimdeki ders ve araştırma yükünüzü nasıl etkileyeceğini başlangıçta konuşmak, ileride çıkabilecek anlaşmazlıkları azaltır.

13/b-4 görevlendirmesine itiraz edilebilir mi?

Görevlendirme bir idari işlemdir; bu nedenle diğer idari işlemler gibi önce idareye başvuru, sonra yargı yolu açıktır. İtiraz düşünüyorsanız önce sakin bir yazışmayla başlamak çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.

1. Kararı yazılı isteyin. Sözlü bir talimatla başka birimde çalışmaya başlamayın; görevlendirmenin dayanağını, yerini ve süresini gösteren onayı isteyin.
2. Gerekçeli dilekçe verin. Lisansüstü takviminizle çakışmayı, ders yükünüzü, devam eden projelerinizi ve sağlık ya da aile durumunuz gibi kişisel koşullarınızı somut biçimde yazın.
3. Kurulların ve birimlerin görüşünü isteyin. Bölüm başkanınızın ya da danışmanınızın görüş yazısı, kararın yeniden değerlendirilmesinde etkilidir. Üniversite organlarının görev dağılımı için üniversite senatosu ve yönetim kurulu maddesine bakabilirsiniz.
4. Yargı yolunu zamanında değerlendirin. İdari yargıda dava açma süresi sınırlıdır ve tebliğ tarihinden işlemeye başlar. Dava düşünüyorsanız süreyi kaçırmamak için tebliğden hemen sonra bir avukata ya da sendikanızın hukuk birimine danışın.

Sık yapılan hatalar

• 13/b-4'ü kadro değişikliği sanmak: Görev yeriniz değişir, kadronuz değişmez. Başka bir birime kalıcı geçiş ayrı bir kadro işlemi gerektirir.
• Başka üniversiteye ya da kamu kurumuna 13/b-4 ile gidilebileceğini düşünmek: Yetki aynı üniversitenin birimleriyle sınırlıdır; dışarıya görevlendirme 35, 38 ya da 39. madde konusudur.
• Yazısız çalışmaya başlamak: Onaysız fiilî görevlendirmede ek ders, izin ve sorumluluk konularında sonradan sorun çıkar.
• Lisansüstü takvimi görmezden gelmek: Ders, yeterlik ve tez izleme tarihleri görevlendirme nedeniyle ertelenmez.
• Tebliğ tarihini kaydetmemek: İtiraz ve dava süreleri bu tarihten başlar.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, madde 13 ve 33: Mevzuat Bilgi Sistemi
• Yükseköğretim Kurulu mevzuat ve duyuruları: YÖK
• Kanun değişiklikleri: Resmî Gazete