Contents 13 headings · 7 min
- Kadro başvuru puanı hangi yönetmeliğe göre hesaplanır?
- Ön değerlendirme puanı nasıl hesaplanır?
- Nihai değerlendirme puanı nasıl hesaplanır?
- Puan bileşenleri: hangi puan nereden alınır?
- ALES puanı
- Yabancı dil puanı
- Lisans mezuniyet notu
- Giriş sınavı notu
- Örnek hesap: araştırma görevlisi başvuru puanı (varsayımsal)
- Giriş sınavından kaç almam gerekir?
- Özel durumlar: muafiyet, meslek yüksekokulu ve öncelikli alanlar
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Kısaca: Araştırma görevlisi ve genel öğretim görevlisi kadrolarında ön değerlendirme puanı ALES × 0,60 + yabancı dil × 0,40 ile hesaplanır; kadro sayısının on katına kadar aday giriş sınavına çağrılır. Nihai puan ALES × 0,30 + lisans notu (100'lük) × 0,30 + yabancı dil × 0,10 + giriş sınavı × 0,30'dur ve en az 65 olmalıdır. Yabancı dil ağırlıklı kadrolarda, meslek yüksekokullarında ve öncelikli alanlarda ağırlıklar farklıdır.
Kadro ilanlarını nereden takip edeceğinizi ve başvuru sürecini akademik kadro ilanları rehberi, ilan metnindeki özel şartları nasıl okuyacağınızı kadro ilanı okuma ve değerlendirme rehberi anlatır. Bu madde yalnız puan hesabına odaklanır: her bileşenin nereden geldiği, hangi kadroda hangi ağırlığın kullanıldığı, eşitlik ve muafiyet durumları ve giriş sınavında kaç almanız gerektiğinin nasıl bulunacağı.
Kadro başvuru puanı hangi yönetmeliğe göre hesaplanır?
Devlet üniversitelerinde araştırma görevlisi ve öğretim görevlisi kadrolarına yapılan atamalarda "Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik" uygulanır. Yönetmelik 9 Kasım 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı; bu maddedeki ağırlıklar, 6 Mart 2026 tarihli değişikliği de içeren metne göredir.
Süreç dört aşamalıdır:
- Başvuru ve şart kontrolü: ALES'te ilan edilen puan türünde en az 70, merkezi yabancı dil sınavından en az 50 (bazı kadrolarda 85) ve kadroya özgü şartlar.
- Ön değerlendirme: ALES ve yabancı dil (meslek yüksekokullarında ALES ve lisans notu) ağırlıklı toplamıyla sıralama.
- Giriş sınavı: Kadronun türüne göre yazılı ya da sözlü sınav.
- Nihai değerlendirme: ALES, lisans notu, yabancı dil ve giriş sınavı notunun ağırlıklı toplamı; 65'in altı başarısız.
Şartların ayrıntısı için araştırma görevlisi nasıl olunur ve öğretim görevlisi nasıl olunur maddelerine bakabilirsiniz.
Ön değerlendirme puanı nasıl hesaplanır?
Ön değerlendirme, kimin giriş sınavına çağrılacağını belirler. Adaylar bu puana göre sıralanır ve ilan edilen kadro sayısının on katına kadar aday sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puanı alan birden çok aday varsa hepsi çağrılır. Başvuru sayısı kadronun on katından azsa bütün adaylar sınava alınır.
| Kadro grubu | Formül |
|---|---|
| Genel kadrolar (araştırma görevlisi ve genel öğretim görevlisi) | ALES × 0,60 + yabancı dil × 0,40 |
| Yabancı dil ağırlıklı öğretim görevlisi kadroları | ALES × 0,40 + yabancı dil × 0,60 |
| Meslek yüksekokulu başvuruları | ALES × 0,70 + lisans mezuniyet notu × 0,30 |
"Yabancı dil ağırlıklı kadrolar", yönetmeliğin 6. maddesinin dördüncü fıkrasında sayılanlardır: yabancı dille eğitim yapılan programlardaki, bilim alanı yabancı dille ilgili olan, zorunlu yabancı dil dersini verecek ve uluslararası ilişkiler ya da yabancı dille ilgili uygulamalı birimlerde istihdam edilecek öğretim görevlisi kadroları. Bu kadrolarda yabancı dil şartı da en az 85'tir.
Ön değerlendirmede lisans notunuz (meslek yüksekokulları dışında) ve yayınlarınız hesaba girmez. Sınava çağrılıp çağrılmayacağınızı yalnız ALES ve dil puanınız belirler; ilanı gördüğünüzde iki puanınızla ön değerlendirme puanınızı hemen hesaplayın.
Nihai değerlendirme puanı nasıl hesaplanır?
Giriş sınavından sonra her aday için nihai değerlendirme puanı hesaplanır. Bu puanı 65'in altında olan aday başarısız sayılır. Başarılı adaylar puan sırasına göre ilan edilir; ilan edilen kadro sayısı kadar da yedek aday açıklanır.
| Kadro grubu | ALES | Lisans notu | Yabancı dil | Giriş sınavı |
|---|---|---|---|---|
| Genel kadrolar | %30 | %30 | %10 | %30 |
| Yabancı dil ağırlıklı öğretim görevlisi kadroları | %30 | %10 | %30 | %30 |
| Meslek yüksekokulları | %35 | %30 | — | %35 |
Tablo, ön değerlendirme ile nihai değerlendirme arasındaki önemli farkı gösterir: Genel kadrolarda yabancı dil ön değerlendirmede %40 ağırlık taşırken nihai puanda %10'a düşer; buna karşılık lisans notu ve giriş sınavı ağırlık kazanır. Dil puanı yüksek olduğu için sınava çağrılan bir aday, giriş sınavında zayıf kalırsa sıralamada hızla geriler.
Puan bileşenleri: hangi puan nereden alınır?
ALES puanı
İlanda belirtilen puan türündeki (sayısal, sözel ya da eşit ağırlık) puanınız kullanılır. Yönetmeliğe göre ALES sonuçları bu kadrolar için açıklandığı tarihten itibaren beş yıl geçerlidir. Farklı puan türlerindeki puanınızı karşılaştırmak için ALES puan hesaplama aracını, puan sınırlarının bütün listesi için ALES taban puanları maddesini kullanabilirsiniz.
Yabancı dil puanı
YDS, e-YDS, YÖKDİL ya da eşdeğerliği kabul edilen bir sınavdan aldığınız puandır. Eşdeğer bir sınav kullanıyorsanız hesapta ÖSYM eşdeğerlik tablosundaki karşılık esas alınır. Meslek yüksekokullarında, yabancı dil ağırlıklı kadrolar dışında yabancı dil şartı aranmaz ve dil puanı hesaba girmez.
Lisans mezuniyet notu
Hesapta 100'lük sistemdeki notunuz kullanılır. Yönetmeliğe göre 4'lük ve 5'lik not sistemlerinin 100'lük sisteme eşdeğerliği YÖK kararıyla belirlenir; öteki sistemler için senato karar verir. Diplomanızda ya da transkriptinizde 100'lük karşılık yazıyorsa onu, yazmıyorsa resmî dönüşüm tablosundaki karşılığı kullanın. Ayrıntılar için akademisyen olmak için ortalama maddesine bakın.
Giriş sınavı notu
Yabancı dil ağırlıklı kadrolarda giriş sınavı yalnız sözlü, öteki kadrolarda yalnız yazılı yapılır. Yabancı dille eğitim yapılan programlardaki kadrolarda sözlüden 60 ve üzeri alanlar ayrıca yazılı sınava girer; not iki sınavın aritmetik ortalamasıdır. Sözlüden 60'ın altında alan aday başarısız sayılır ve nihai değerlendirmeye geçemez.
Örnek hesap: araştırma görevlisi başvuru puanı (varsayımsal)
Aşağıdaki aday ve puanlar varsayımsaldır. Aday genel bir araştırma görevlisi kadrosuna başvuruyor; ALES'i 78, YDS'si 82, lisans notunun 100'lük karşılığı 72 ve giriş sınavı notu 68.
| Aşama | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| Ön değerlendirme | 78 × 0,60 + 82 × 0,40 = 46,8 + 32,8 | 79,6 |
| Nihai: ALES | 78 × 0,30 | 23,4 |
| Nihai: lisans notu | 72 × 0,30 | 21,6 |
| Nihai: yabancı dil | 82 × 0,10 | 8,2 |
| Nihai: giriş sınavı | 68 × 0,30 | 20,4 |
| Nihai değerlendirme puanı | 23,4 + 21,6 + 8,2 + 20,4 | 73,6 |
Bu aday 65 barajını geçer. Ancak kazanıp kazanmayacağı, öteki adayların puanına bağlıdır: Kadro bir kişilikse en yüksek nihai puanı alan aday asıl, ikinci sıradaki yedek olarak ilan edilir.
Giriş sınavından kaç almam gerekir?
Elinizdeki üç puanla, genel kadrolarda 65'e ulaşmak için giriş sınavından almanız gereken en düşük notu şöyle bulabilirsiniz:
Gereken giriş sınavı notu = (65 − ALES × 0,30 − lisans notu × 0,30 − yabancı dil × 0,10) ÷ 0,30
Yukarıdaki varsayımsal aday için: (65 − 23,4 − 21,6 − 8,2) ÷ 0,30 = 11,8 ÷ 0,30 ≈ 39,3. Yani bu aday barajı geçmek için yazılıdan yaklaşık 40 alması yeterlidir. Asıl soru barajı değil, rakibi geçmektir. Rakibinizin ALES, lisans ve dil puanlarını biliyorsanız (sonuç listelerinde ön değerlendirme puanları çoğu zaman ilan edilir) aynı formülle ondan kaç puan önde ya da geride başladığınızı görebilirsiniz: Genel kadrolarda giriş sınavındaki her 10 puanlık fark, nihai puanda 3 puanlık fark yaratır.
Yabancı dille eğitim yapılan kadrolarda sözlü sınav için ayrıca 60, öncelikli alan kadrolarında 70 alt sınırı vardır. Bu kadrolarda yalnız nihai puan formülüne bakmak yanıltır; sözlü barajını geçemeyen aday nihai değerlendirmeye alınmaz.
Özel durumlar: muafiyet, meslek yüksekokulu ve öncelikli alanlar
- ALES muafiyeti: Doktora ya da tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta veya veteriner hekimlikte uzmanlık yapmış olanlar gibi yönetmelikte sayılan gruplar için merkezi sınav şartı aranmaz. Muafiyet talep eden adayların ALES puanı ön ve nihai değerlendirmede 70 kabul edilir. Gerçek ALES puanınız 70'in üzerindeyse muafiyet istemek yerine puanınızla başvurmak lehinize olabilir; ilanın buna izin verip vermediğini kontrol edin.
- Meslek yüksekokulları: Ön değerlendirmede ALES %70 ve lisans notu %30; nihai değerlendirmede ALES %35, lisans notu %30, giriş sınavı %35 kullanılır. Bazı kadrolarda belgelenmiş mesleki deneyim şartı da aranır.
- Öncelikli alanlarda araştırma görevlisi: Öncelikli alanlar için ayrılan ek atama izinlerinde nihai değerlendirme ALES %40, lisans notu %15, yabancı dil %30 ve giriş sınavı %15 ile yapılır; sözlü sınavda 70'in, nihai puanda 70'in altı başarısızdır. Bu kadrolarda giriş sınavına kadro sayısının üç katı aday çağrılır.
- Yaş sınırı: Araştırma görevlisi kadrolarında, giriş sınavının yapıldığı yılın 1 Ocak günü itibarıyla 35 yaşını doldurmamış olmak gerekir.
Sık yapılan hatalar
- Yanlış puan türüyle hesap yapmak: İlan sayısal puan türü istiyorsa eşit ağırlık puanınız işe yaramaz.
- 4'lük notu kendi formülünüzle çevirmek: Resmî karşılık dışında bir dönüşüm, beyan ettiğiniz puanla kurumun hesapladığı puanın tutmamasına yol açar.
- Yabancı dil ağırlıklı kadroda genel formülü kullanmak: Bu kadrolarda ön değerlendirmede dilin, nihai değerlendirmede de dil ve ALES'in ağırlığı farklıdır.
- Yalnız ön değerlendirmeye güvenmek: Ön değerlendirmede birinci olmak, giriş sınavında zayıf kalırsanız kadroyu garanti etmez.
- ALES'in geçerlik süresini kontrol etmemek: Beş yılı dolan puanla yapılan başvuru şart kontrolünde elenir.
Giriş sınavı ve mülakat hazırlığı için akademik kadro mülakat soruları maddesine, açık ilanlar için akademik ilanlar sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Erciyes Üniversitesi'nin yayımladığı metin)
- YÖK mevzuat sayfası
- Resmî Gazete
- ÖSYM (ALES ve yabancı dil eşdeğerlikleri)
FAQ
Araştırma görevlisi ön değerlendirme puanı nasıl hesaplanır?
Genel kadrolarda ön değerlendirme puanı ALES puanının yüzde 60'ı ile yabancı dil puanının yüzde 40'ının toplamıdır. Örneğin ALES'i 80, dili 70 olan bir adayın puanı 80 × 0,60 + 70 × 0,40 = 76 olur. Adaylar bu puana göre sıralanır ve kadro sayısının on katına kadar aday giriş sınavına çağrılır; son sıradakiyle eşit puan alanların hepsi çağrılır.
Araştırma görevlisi nihai değerlendirmede baraj kaç?
Nihai değerlendirme puanı 65'in altında kalan aday başarısız sayılır. Genel kadrolarda nihai puan ALES yüzde 30, lisans mezuniyet notu yüzde 30, yabancı dil yüzde 10 ve giriş sınavı yüzde 30 ağırlıkla hesaplanır. Öncelikli alanlar için ayrılan araştırma görevlisi kadrolarında ise baraj 70'tir ve ağırlıklar farklıdır.
Öğretim görevlisi kadrosunda lisans notu kaç yüzde etkili?
Kadronun türüne bağlıdır. Genel öğretim görevlisi kadrolarında lisans notu nihai puanın yüzde 30'unu oluşturur. Yabancı dil ağırlıklı kadrolarda bu oran yüzde 10'a düşer, meslek yüksekokullarında ise yüzde 30'dur ve ön değerlendirmede de yüzde 30 ağırlıkla hesaba girer. Not, 100'lük sistemdeki karşılığıyla kullanılır.
ALES muafiyeti olanların puanı kaç sayılır?
Yönetmeliğe göre merkezi sınav muafiyeti talep eden adayların ALES puanı ön ve nihai değerlendirmede 70 kabul edilir. Doktora ya da tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta veya veteriner hekimlikte uzmanlık yapmış olanlar bu gruplar arasındadır. Geçerli bir ALES puanınız 70'in üzerindeyse muafiyet yerine puanınızla başvurmanın lehinize olup olmadığını ilanla birlikte değerlendirin.
Meslek yüksekokulu öğretim görevlisi puanı nasıl hesaplanır?
Meslek yüksekokullarında ön değerlendirme ALES yüzde 70 ve lisans mezuniyet notu yüzde 30 ile, nihai değerlendirme ALES yüzde 35, lisans notu yüzde 30 ve giriş sınavı yüzde 35 ile yapılır. Yabancı dil ağırlıklı kadrolar dışında yabancı dil şartı aranmaz ve dil puanı hesaba girmez. Nihai puan için baraj yine 65'tir.
