35. Madde Görevlendirmesi Nedir? Kimler, Hangi Koşullarla, Mecburi Hizmet

Bu madde, araştırma görevlilerinin bütün haklarını değil, yalnız başka bir üniversitede lisansüstü eğitim için yapılan 35. madde görevlendirmesini anlatır: kanunun ne dediği, kimleri kapsadığı, süreç, dönüş ve mecburi hizmet. Ders yükü, izin ve yeniden atama gibi genel konular için araştırma görevlisi hakları maddesine bakın.

35. madde görevlendirmesi nedir?

2547 sayılı Kanun'un 35. maddesi üç şey söyler. Birincisi, yükseköğretim kurumları kendi ihtiyaçları ile yeni kurulan ve kurulacak kurumların ihtiyaçları için yurt içinde ve yurt dışında öğretim elemanı yetiştirir; bunu kalkınma planının ilke ve hedeflerine ve YÖK'ün belirlediği ihtiyaç ve esaslara göre yapar.

İkincisi, YÖK üniversitelerin araştırma görevlisi kadrolarını, araştırma ya da doktora çalışması yaptırmak üzere başka bir üniversiteye geçici olarak tahsis edebilir. Bu yolla doktora, tıpta uzmanlık ya da sanatta yeterlik payesini alanlar, eğitimin sonunda kadrolarıyla birlikte kendi üniversitelerine döner. Akademide "35. madde görevlendirmesi" ya da "35'li araştırma görevlisi" denince kastedilen budur.

Üçüncüsü, yurt içinde ya da yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları bağlı oldukları kurumda mecburi hizmet yapmak zorundadır. Bu hüküm ilerideki bölümde ayrıca ele alınıyor.

35. madde ile 33/a, 50/d, 38 ve 39 arasındaki fark

Araştırma görevlilerinin en çok karıştırdığı konu, 35. maddenin bir kadro türü değil bir görevlendirme biçimi olmasıdır. Kadronuz 33/a ya da 50/d olabilir; 35. madde, bu kadroyla nerede eğitim göreceğinizi belirler.

Kadro türlerinin ayrıntılı karşılaştırması akademik kadro türleri ve farkları, 50/d'nin kuralları ise 50/d kadrosu nedir maddesindedir. Kongre ya da araştırma ziyareti için yurt dışına gitmek 35. madde değil 39. madde konusudur; bunun için akademisyen yurt dışı görevlendirme hakları maddesine bakın.

35. madde görevlendirmesinden kimler yararlanabilir?

Kanunun geçici tahsis hükmü açıkça "araştırma görevlisi kadroları"ndan söz eder. Yani bu yolun asıl muhatabı, bir üniversitede araştırma görevlisi olarak çalışıp lisansüstü eğitimini başka bir üniversitede yapmak isteyen ya da yapması gereken kişidir. En sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Kadrosunun bulunduğu üniversitede ilgili alanda doktora programı olmayan araştırma görevlisi.
• Yeni kurulmuş ya da gelişmekte olan bir üniversitenin, öğretim üyesi ihtiyacını karşılamak için yetiştirdiği araştırma görevlisi.
• Doktorasını, alanında daha güçlü bir programda ya da belirli bir danışmanla yapması kurumunca uygun görülen araştırma görevlisi.

Görevlendirme bir hak değil, kurumun ve YÖK'ün takdirine bağlı bir karardır. Kadro türünüzün (33/a ya da 50/d) görevlendirmeye uygun olup olmadığını, hangi koşulların arandığını ve kaç kişiye izin verileceğini kurumunuz belirler. Öğretim görevlisi gibi başka kadrolarda çalışanlar için kanundaki geçici tahsis hükmü doğrudan uygulanmaz; bu durumda kurumunuzun başka hangi görevlendirme yollarını kullandığını personel biriminizden öğrenin.

Eski ÖYP ile ilişkisi

Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP), araştırma görevlilerinin bir üniversitenin kadrosuna alınıp başka bir üniversitede lisansüstü yapmasına dayanan bir programdı ve bu yapı 35. maddeye dayanıyordu. ÖYP 2016'da sona erdi. Bugün ÖYP usulüyle yeni alım yapılmıyor, ama 35. madde yürürlükte ve tek tek görevlendirmeler için kullanılabiliyor.

Adım adım 35. madde görevlendirme süreci

Ayrıntılar üniversiteden üniversiteye değişir; aşağıdaki sıra genel bir çerçevedir. Kanun geçici tahsis yetkisini YÖK'e verdiği için süreç iki üniversite ile YÖK arasında yürür.

1. Lisansüstü programa kabul alın. Gideceğiniz üniversitenin yüksek lisans ya da doktora programına kabul edilmiş olmanız gerekir. Görevlendirme, kabulün yerine geçmez.
2. Kendi üniversitenize başvurun. Kabul belgenizle birlikte anabilim dalınız ve bölümünüz üzerinden dilekçe verin. Bölüm ve fakülte ya da enstitü görüşü alınır, ilgili yönetim kurulu karar verir.
3. Gideceğiniz üniversitenin uygun görüşünü bekleyin. Kadronun geçici olarak tahsis edileceği üniversitenin de görevlendirmeyi kabul etmesi gerekir.
4. YÖK kararını bekleyin. Kanun, kadronun başka üniversiteye geçici tahsisini YÖK'e bağlar. Karar gelmeden yeni üniversitede göreve başlamış sayılmazsınız.
5. Taahhüt ve belgeleri imzalayın. Birçok üniversite görevlendirmeden önce mecburi hizmet taahhüdü ya da benzeri bir belge imzalatır. İmzalamadan önce okuyun ve bir örneğini saklayın.
6. Görevlendirme süresince raporlayın. Kurumlar çoğunlukla dönemlik öğrenci belgesi, not durum belgesi ya da danışman raporu ister. İstenmese bile tez izleme komitesi sonuçlarınızı düzenli iletmeniz dönüşte işinizi kolaylaştırır.
7. Mezun olunca dönün. Dereceyi aldıktan sonra kadronuzla birlikte kendi üniversitenize dönersiniz; dönüş tarihi ve göreve başlama işlemlerini personel biriminizle önceden planlayın.

35. madde görevlendirmesinde mecburi hizmet nasıl işler?

Kanunun 35. maddesine göre yurt içinde ya da yurt dışında yetiştirilen öğretim elemanları, mecburi hizmetlerini bağlı oldukları kurumda yapmak zorundadır. 2014'te 6569 sayılı Kanun'la değişen fıkra üç kural koyar:

• Mecburi hizmet, eş durumu ve sağlık mazeretleri dışında başka yükseköğretim kurumlarında ya da kamu kurum ve kuruluşlarında yapılamaz.
• Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenlere yükseköğretim kurumlarında görev verilmez.
• Özel kanunlarda düzenlenen mecburi hizmetler bu hükmün dışındadır.

Mecburi hizmetin süresi 35. maddenin kendisinde sayıyla yazmaz; süre ve hesaplama biçimi ilgili genel hükümlere, yönetmeliklere ve sizin imzaladığınız taahhüde göre belirlenir. Yükümlülüğü tamamlamadan ayrılmak isteyenler için borç ya da geri ödeme gündeme gelebilir. Süreyi ve olası borç tutarını, görevlendirmeye başlamadan önce yazılı olarak öğrenin.

Görevlendirme sırasında maaş, ders ve görev düzeni

Görevlendirme süresince aylığın hangi üniversitece ödeneceği, gidilen üniversitede ders ya da laboratuvar görevi verilip verilmeyeceği ve ek ders, döner sermaye gibi kalemlerin nasıl hesaplanacağı 35. maddenin metninde yazmaz. Bu konular görevlendirme kararı, ilgili yönetmelik ve iki üniversitenin uygulamasıyla netleşir.

YÖK'ün mevzuat sayfasında bu konuya ayrılmış "Bir Üniversite Adına Bir Diğer Üniversitede Lisansüstü Eğitim Gören Araştırma Görevlileri Hakkında Yönetmelik" yer alır. Görevlendirmeyi kabul etmeden önce bu yönetmeliğin güncel metnini ve kendi üniversitenizin varsa yönergesini okuyun; aylık, izin ve görev konularını personel biriminize yazılı olarak sorun.

Görevlendirme ne zaman sona erer?

Kanunun öngördüğü olağan son, doktora, tıpta uzmanlık ya da sanatta yeterlik payesinin alınması ve kişinin kadrosuyla birlikte kendi üniversitesine dönmesidir. Bunun dışında görevlendirmeyi erken bitirebilecek durumlar da vardır:

• Lisansüstü programdan ilişiğin kesilmesi ya da azami sürenin dolması.
• Görevlendirmeye ilişkin koşulların (ör. dönemlik belge teslimi) yerine getirilmemesi.
• Kişinin istifası ya da kadrosunun sona ermesi.
• Kurumların görevlendirmeyi kaldırma kararı.

Bu durumların her birinin mecburi hizmet ve olası geri ödeme açısından sonucu farklı olabilir. Doktoranızı azami süre içinde bitirmek, görevlendirmeyi güvence altına almanın en sağlam yoludur; süre uzatma kurallarını önceden öğrenin.

Sık yapılan hatalar

• 35. maddeyi kadro türü sanmak: 35. madde bir görevlendirme biçimidir; kadronuz 33/a ya da 50/d olmaya devam eder.
• Taahhüdü okumadan imzalamak: Mecburi hizmet süresi ve borç koşulları yıllar sonra karşınıza çıkar.
• Mecburi hizmeti başka kurumda yapabileceğini sanmak: Kanun bunu yalnız eş durumu ve sağlık mazeretiyle sınırlar.
• Dönüş planı yapmamak: Dönüşte hangi bölümde, hangi görevlerle çalışacağınızı ve doktor öğretim üyesi kadrosuna başvuru olasılığını önceden konuşun.
• 39. madde ile karıştırmak: Araştırma ziyareti ya da kongre için yapılan kısa ve uzun süreli görevlendirmeler 39. maddeye dayanır, lisansüstü için geçici kadro tahsisi değildir.

Henüz araştırma görevlisi değilseniz ve bu yolu ileride kullanmayı düşünüyorsanız, önce araştırma görevlisi nasıl olunur maddesindeki başvuru adımlarına bakın; güncel kadro ilanlarını akademik ilanlar sayfasından izleyebilirsiniz.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• YÖK mevzuat sayfası (2547 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler)
• Mevzuat Bilgi Sistemi — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu
• Resmî Gazete
• Yükseköğretim Kurulu