Contents 12 headings · 7 min
- Hipotez sonuç tablosu nedir, ne zaman kullanılır?
- “Kabul edildi” mi, “desteklendi” mi? Karar dili nasıl seçilir?
- Hipotez sonuç tablosunda hangi sütunlar olmalı?
- Adım adım hipotez sonuç tablosu hazırlama
- Örnek hipotez sonuç tablosu
- Tablo APA 7'ye göre nasıl biçimlendirilir?
- Hipotez tablosu tezde nereye konur, metinde nasıl anlatılır?
- Özel durumlar: aracılık, düzenleyicilik ve çoklu karşılaştırma
- Aracılık ve düzenleyicilik hipotezleri
- Çoklu karşılaştırma düzeltmesi
- Hipotez sonuç tablosunda sık yapılan hatalar
- Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Kısaca: Hipotez sonuç tablosu, sınadığınız her hipotezi tek satırda; kullanılan analiz, test istatistiği, p değeri, etki büyüklüğü ve kararla birlikte özetleyen tablodur. Karar sütununda “kabul edildi / reddedildi” yerine “desteklendi / desteklenmedi / kısmen desteklendi” yazmak daha doğrudur, çünkü sıfır hipotezi kanıtlanmaz, yalnız reddedilir ya da reddedilemez. Tablo ayrıntılı bulguların yerini tutmaz; bulgulardan sonra özet olarak verilir.
Bu madde, hipotezlerinizi sınadıktan sonra sonuçları tabloyla nasıl raporlayacağınızı anlatır. Hipotezleri baştan nasıl yazacağınızı, H₀ ile H₁ farkını ve yönlü-yönsüz hipotez seçimini öğrenmek istiyorsanız hipotez nasıl yazılır maddesine bakın.
Hipotez sonuç tablosu nedir, ne zaman kullanılır?
Çok sayıda hipotez ya da alt hipotez sınayan çalışmalarda okur, bulgular bölümünün sonuna geldiğinde hangi hipotezin desteklendiğini hatırlamakta zorlanır. Hipotez sonuç tablosu bu dağınıklığı toplar: Her hipotez, onu sınayan analiz ve kararla birlikte tek bakışta görünür.
Bu tablo özellikle şu durumlarda işe yarar:
- Üç ya da daha çok hipotez ve alt hipotez sınandığında,
- Yapısal eşitlik modeli, aracılık ya da düzenleyicilik analizi gibi çok yollu modellerde,
- Farklı hipotezlerin farklı testlerle (t-testi, ANOVA, korelasyon, regresyon) sınandığı tezlerde,
- Tartışma bölümünde hipotezlere tek tek dönmeniz gerektiğinde.
APA 7'nin örnek tabloları arasında hipotez özetine ayrılmış bir kalıp yoktur; APA'nın örnekleri t-testi, korelasyon, ANOVA, regresyon ve faktör analizi gibi analiz tablolarıdır. Bu yüzden hipotez sonuç tablosunu APA'nın genel tablo kurallarına göre siz kurarsınız. Enstitünüzün yazım kılavuzunda ya da derginin yazım kurallarında bir biçim varsa ona uyun.
“Kabul edildi” mi, “desteklendi” mi? Karar dili nasıl seçilir?
İstatistiksel hipotez testinde sınanan şey sıfır hipotezidir (H₀). p değeri anlamlılık düzeyinin (çoğu zaman α = .05) altında kalırsa H₀ reddedilir; kalmazsa H₀ reddedilemez. H₀'ın reddedilememesi onun doğru olduğunu kanıtlamaz; yalnız elinizdeki veriyle bir etkinin gösterilemediği anlamına gelir. Bu yüzden “H₀ kabul edildi” ifadesinden kaçının.
| Test sonucu | H₀ için | Araştırma hipotezi için tablodaki karar |
|---|---|---|
| p < α ve etki beklenen yönde | Reddedildi | Desteklendi |
| p ≥ α | Reddedilemedi | Desteklenmedi |
| p < α ama etki yönlü hipotezin tersi yönde | Reddedildi | Desteklenmedi (ters yönde anlamlı etki ayrıca yazılır) |
| Alt hipotezlerin bir kısmı desteklendi | Alt hipoteze göre değişir | Kısmen desteklendi |
“Kısmen desteklendi” ifadesini yalnız ana hipotezin alt hipotezlere ayrıldığı durumlarda kullanın ve hangi alt hipotezin desteklendiğini tabloda ayrı satırlarda gösterin. Tek bir testle sınanan bir hipotez için “kısmen” kararı belirsizdir; ya desteklenmiştir ya desteklenmemiştir.
“Hipotez kanıtlandı” ya da “hipotez doğrulandı” demeyin. Tek bir çalışma bir hipotezi kanıtlamaz; veriler hipotezi destekler ya da desteklemez.
Hipotez sonuç tablosunda hangi sütunlar olmalı?
Sütunları çalışmanızın yapısına göre seçin; ama okurun bir hipotezin neden desteklendiğini tablodan anlayabilmesi gerekir. APA'nın da vurguladığı gibi tablo, metni okumadan anlaşılacak kadar bilgi içermelidir.
| Sütun | Ne yazılır? | Gerekli mi? |
|---|---|---|
| Hipotez no | H1, H2, H3a gibi, metindeki numaralarla aynı | Evet |
| Hipotez (kısa) | İlişkinin kısa ifadesi: “Öz yeterlik → akademik başarı (+)” | Evet |
| Analiz | Bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Pearson r, çoklu regresyon gibi | Önerilir |
| Test istatistiği | t, F, r, χ², β ve serbestlik dereceleri | Evet |
| p | Tam değer (.016) ya da < .001 | Evet |
| Etki büyüklüğü / güven aralığı | Cohen's d, η², R² ya da %95 GA | Önerilir |
| Karar | Desteklendi / Desteklenmedi / Kısmen desteklendi | Evet |
Etki büyüklüğü sütununu atlamayın. Anlamlı bir sonuç, etkinin büyük olduğunu göstermez; hangi ölçüyü raporlayacağınız için etki büyüklüğü maddesine bakın.
Adım adım hipotez sonuç tablosu hazırlama
- Hipotez listesini sabitleyin: Tezin giriş bölümündeki hipotezleri aynı numara ve sırayla alın. Sonradan hipotez eklemeyin, çıkarmayın, yönünü değiştirmeyin.
- Her hipotezi bir analizle eşleştirin: Hangi testin hangi hipotezi sınadığı açık olsun. Bir test birden çok hipotezi sınıyorsa her hipotez için ayrı satır açın.
- Değerleri ayrıntılı tablolardan aktarın: İstatistikleri SPSS çıktısından değil, bulgular bölümünde zaten raporladığınız tablolardan alın; böylece iki yer arasında çelişki çıkmaz.
- Karar kuralını önceden yazın: α düzeyini ve varsa çoklu karşılaştırma düzeltmesini tablo notunda belirtin.
- Kararı yazın: Yukarıdaki karar dili tablosuna göre her satır için tek ifade kullanın.
- Not ekleyin: Kısaltmaları, kullanılan anlamlılık düzeyini ve gerekiyorsa tek yönlü test kullanıldığını notta açıklayın.
- Metinle karşılaştırın: Tablodaki her kararın bulgular metninde aynı biçimde geçtiğini kontrol edin.
Örnek hipotez sonuç tablosu
Aşağıdaki tablo varsayımsaldır; hipotezler ve değerler yalnız biçimi göstermek için uydurulmuştur. Örnekte 120 katılımcılı bir çalışma düşünülmüştür.
| Hipotez | İlişki | Analiz | İstatistik | p | Etki büyüklüğü | Karar |
|---|---|---|---|---|---|---|
| H1 | Deney grubunun son test puanı kontrol grubundan yüksektir | Bağımsız örneklem t-testi | t(118) = 2.45 | .016 | d = 0.45 | Desteklendi |
| H2 | Çalışma süresi ile kaygı arasında ilişki vardır | Pearson korelasyonu | r(118) = .08 | .384 | — | Desteklenmedi |
| H3 | Puanlar sınıf düzeyine göre farklılaşır | Tek yönlü ANOVA | F(2, 117) = 4.12 | .019 | η² = .07 | Desteklendi |
| H4a | Öz yeterlik başarıyı yordar | Çoklu regresyon | β = .21 | .012 | — | Desteklendi |
| H4b | Motivasyon başarıyı yordar | Çoklu regresyon | β = .05 | .540 | — | Desteklenmedi |
| H4 | Öz yeterlik ve motivasyon başarıyı yordar | Çoklu regresyon (model) | F(2, 117) = 5.79 | .004 | R² = .09 | Kısmen desteklendi |
Not. Bütün testler iki yönlü ve α = .05 düzeyinde yapılmıştır. d = Cohen's d; η² = eta kare; β = standartlaştırılmış regresyon katsayısı.
Türkçe tezlerde ondalık ayırıcı olarak virgül mü nokta mı kullanılacağı ve sıfırla başlayan değerlerin (0.45 / .45) yazımı enstitüden enstitüye değişir. Burada istatistikler APA biçiminde yazıldı; kılavuzunuz virgül istiyorsa bütün tezde aynı biçimi kullanın.
Tablo APA 7'ye göre nasıl biçimlendirilir?
APA 7'ye göre tablo numarası kalın yazılır ve başlığın üstünde durur; başlık bir satır aşağıda, italik ve kısa olur. Sütun başlıkları ortalanır, en soldaki sütunun da bir başlığı vardır. Çizgiler yalnız gerektiği yerde kullanılır: tablonun üstünde ve altında, sütun başlıklarının altında. Verileri ayırmak için dikey çizgi ve her hücrenin çevresine çerçeve kullanılmaz.
- Notlar: Tablonun altına genel not, özel not ve olasılık notu sırasıyla yazılır.
- p değerleri: APA'nın örnek tablolarında hem tam p değerleri (.012 gibi) hem de yıldızlı olasılık notları (*p < .05) görülür. Hipotez tablosunda tam p değeri vermek, kararın neden öyle olduğunu daha açık gösterir. Çok küçük değerler için < .001 yazın; “.000” yazmayın.
- Yerleşim: Tablo, metinde ilk anıldığı yerden sonra ya da kaynakçadan sonra ayrı sayfada verilir; tezde yerini kılavuz belirler.
Tablo biçiminin bütün kuralları için APA 7 tablo ve şekil formatı, SPSS çıktısını APA tablosuna çevirmek için SPSS çıktısını APA tablosuna dönüştürme maddelerine bakın.
Hipotez tablosu tezde nereye konur, metinde nasıl anlatılır?
Hipotez sonuç tablosu çoğunlukla bulgular bölümünün sonunda, bütün analizler tek tek raporlandıktan sonra yer alır. Bazı yazarlar onu tartışma bölümünün başında, hipotezleri sırayla tartışmadan önce verir. İkisi de kabul görür; önemli olan tablonun ayrıntılı bulguların yerine geçmemesidir. Her test, kendi alt başlığında istatistikleri ve yorumuyla ayrıca raporlanmalıdır; bulgular bölümünün kurgusu için tez bulgular bölümü nasıl yazılır maddesine bakın.
Metinde tabloyu kısa bir cümleyle tanıtın ve sayıları tekrar etmeyin. Örnek: “Hipotez sınamalarının özeti Tablo 6'da verilmiştir. Dört ana hipotezden ikisi desteklenmiş, biri desteklenmemiş, biri kısmen desteklenmiştir.” Tartışmada ise her hipoteze tablodaki numarasıyla dönün; desteklenmeyen hipotezleri de en az desteklenenler kadar ciddiyetle tartışın. Bu bölümün yapısı için tez tartışma ve sonuç bölümü maddesine bakabilirsiniz.
Özel durumlar: aracılık, düzenleyicilik ve çoklu karşılaştırma
Aracılık ve düzenleyicilik hipotezleri
Dolaylı etki hipotezlerinde karar çoğu zaman p değerine değil, bootstrap güven aralığına göre verilir: Dolaylı etkinin güven aralığı sıfırı içermiyorsa hipotez desteklenir. Bu durumda tabloya “İstatistik” ve “p” yerine dolaylı etki katsayısını ve güven aralığının alt ve üst sınırlarını yazın. Ayrıntı için aracılık analizi maddesine bakın.
Çoklu karşılaştırma düzeltmesi
Aynı veri üzerinde çok sayıda test yapıldığında, en az birinin şans eseri anlamlı çıkma olasılığı artar. Bonferroni gibi bir düzeltme kullandıysanız düzeltilmiş α düzeyini tablo notunda yazın ve kararları bu düzeye göre verin.
Hipotez sonuç tablosunda sık yapılan hatalar
- “H₀ kabul edildi” yazmak: Doğrusu “reddedilemedi”, tablodaki karar da “desteklenmedi”dir.
- Hipotezi sonuca göre değiştirmek: Sonuçları gördükten sonra hipotezin yönünü ya da içeriğini değiştirip baştan öyle kurulmuş gibi göstermek sorgulanabilir bir araştırma uygulamasıdır; ayrıntı için p-hacking ve HARKing maddesine bakın.
- Yalnız karar sütunu vermek: İstatistik ve p olmadan okur kararı denetleyemez.
- “p = .000” yazmak: SPSS'in gösterdiği .000, p < .001 olarak raporlanır.
- Tabloyla metnin çelişmesi: Metinde “anlamlı fark bulunmadı” denip tabloda “desteklendi” yazması, jüride ilk fark edilen hatalardandır.
- Alt hipotezleri tek satırda birleştirmek: “Kısmen desteklendi” kararı, hangi parçanın desteklendiği gösterilmezse anlamsızdır.
- Etki büyüklüğünü atlamak: Büyük örneklemlerde çok küçük etkiler de anlamlı çıkar; etki büyüklüğü olmadan “desteklendi” kararı eksik kalır.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
FAQ
Hipotez sonucu kabul mü yazılır, desteklendi mi?
Araştırma hipotezi için “desteklendi” ya da “desteklenmedi” yazmak daha doğrudur. İstatistiksel testte sınanan sıfır hipotezidir ve o yalnız reddedilir ya da reddedilemez; reddedilememesi doğru olduğunu kanıtlamaz. Bu yüzden “H₀ kabul edildi” ve “hipotez kanıtlandı” ifadelerinden kaçının. Enstitünüzün kılavuzu başka bir ifade istiyorsa bütün tezde onu kullanın.
Hipotez sonuç tablosu tezde zorunlu mu?
Hayır, APA 7'de ya da genel tez yazım kurallarında böyle bir zorunluluk yoktur. Ama çok sayıda hipotez ve alt hipotez sınayan tezlerde okurun ve jürinin sonuçları tek bakışta görmesini sağladığı için sık kullanılır. Enstitünüzün kılavuzunda ya da danışmanınızın beklentisinde böyle bir tablo isteniyorsa ona göre hazırlayın.
Kısmen desteklendi ne zaman yazılır?
Bir ana hipotez birden çok alt hipoteze ayrılmışsa ve bunların bir kısmı desteklenip bir kısmı desteklenmemişse ana hipotez için “kısmen desteklendi” yazılır. Bu durumda alt hipotezleri tabloda ayrı satırlarda kendi kararlarıyla gösterin. Tek bir testle sınanan tek bir hipotez için kısmen desteklendi kararı belirsizdir; kullanmayın.
Hipotez tablosunda p değeri nasıl yazılır?
Tam p değerini iki ya da üç ondalıkla yazmak, kararın neden öyle verildiğini daha açık gösterir: p = .016 gibi. Çok küçük değerler “p, .001'den küçük” anlamına gelen gösterimle yazılır; SPSS'teki .000 değeri olduğu gibi aktarılmaz. Yıldızlı gösterim kullanacaksanız yıldızların anlamını tablonun altındaki olasılık notunda açıklayın.
Hipotez tablosu bulgular bölümünde mi, tartışmada mı olmalı?
Çoğunlukla bulgular bölümünün sonunda, bütün analizler tek tek raporlandıktan sonra verilir. Bazı yazarlar tabloyu tartışma bölümünün başında, hipotezleri sırayla tartışmadan önce kullanır. İki yerleşim de kabul görür; önemli olan tablonun ayrıntılı bulguların yerine geçmemesi ve metindeki kararlarla birebir aynı olmasıdır.
Thesis Writing: frequently asked
Tezde kabul edilebilir benzerlik oranı nedir?
Genellikle Turnitin benzerlik oranının %15-20 altında olması beklenir. Ancak önemli olan oranın kendisi değil, benzerliğin niteliğidir.
