YÖK Akademik Arama Nedir? Akademisyen ve Yayın Nasıl Aranır?

Bu madde, YÖK Akademik'i bir arama aracı olarak nasıl kullanacağınızı anlatır: danışman, iş birliği ortağı ya da bir alandaki uzmanları bulmak ve bir akademisyenin çalışmalarını incelemek. ORCID, Google Scholar ve ResearchGate gibi kendi profillerinizi nasıl kurup birbirine bağlayacağınızı ise dijital akademik kimlik yönetimi maddesi ele alır.

YÖK Akademik nedir, kimler için işe yarar?

YÖK Akademik, Yükseköğretim Kurulu'nun akademik personele ilişkin kayıtlarını herkese açık profiller hâlinde sunduğu bir platformdur. Profiller, akademik personel kayıtlarının tutulduğu Yükseköğretim Bilgi Sistemi'ndeki (YÖKSİS) verilerle oluşur. Bu nedenle ayrı bir başvuru gerekmez: üniversitede kadrolu çalışan akademisyenlerin profilleri bu kayıtlardan gelir.

Sistem özellikle şu kişilerin işine yarar:

• Lisansüstü adayları: Başvurmadan önce anabilim dalındaki öğretim üyelerinin çalışma alanlarını öğrenmek ve uygun danışmanı belirlemek için.
• Lisansüstü öğrencileri ve araştırmacılar: Tez izleme ya da savunma jürisi için önerilecek uzmanları, ortak çalışma yapılabilecek araştırmacıları ve görüş alınabilecek kişileri bulmak için.
• Akademisyenler: Kendi profillerinin dışarıdan nasıl göründüğünü kontrol etmek, proje ortağı ya da hakem adayı aramak için.
• Kurumlar ve gazeteciler: Belirli bir alanda çalışan uzmanlara ulaşmak için.

YÖK Akademik'te akademisyen nasıl aranır? Adım adım

1. Sistemi açın. Tarayıcınızda akademik.yok.gov.tr adresine gidin. Arama için kayıt ya da giriş gerekmez.
2. Ad ve soyadla arayın. Aradığınız kişiyi biliyorsanız arama kutusuna ad ve soyadını yazın. Sonuç çıkmazsa yalnız soyadla deneyin.
3. Türkçe karakter ve yazım farklarını deneyin. Ş/S, Ğ/G, Ü/U, Ö/O, I/İ farklı yazılmış olabilir; iki adlı kişilerde ikinci ad kullanılıyor ya da kullanılmıyor olabilir.
4. Sonuçları daraltın. Aynı adı taşıyan birden çok akademisyen varsa üniversite, birim ya da unvana göre filtreleyin; kurum bilgisi en güvenilir ayırt edicidir.
5. Profili açın. Doğru kişiyi bulduğunuzda profilde eğitim bilgilerine, akademik görevlere, yayınlara, projelere ve yönettiği tezlere bakın.
6. Çapraz kontrol yapın. Önemli bir karar verecekseniz (danışman seçimi gibi) bilgileri üniversitenin kendi sayfası, ORCID ya da Google Scholar profiliyle karşılaştırın.

Çalışma alanına göre akademisyen nasıl bulunur?

Bir kişiyi değil, belirli bir konuda çalışanları arıyorsanız anahtar kelimeyle arama yapın. Burada doğru terimi seçmek, sonucun kalitesini doğrudan belirler.

• Terimi hem Türkçe hem İngilizce deneyin. Akademisyenler çalışma alanlarını ve yayın başlıklarını farklı dillerde girmiş olabilir: “örgütsel bağlılık” ve “organizational commitment” gibi.
• Dar ve geniş terimleri birlikte kullanın. “Makine öğrenmesi” gibi geniş bir terim çok sonuç verir; “derin öğrenme ile görüntü bölütleme” gibi dar bir terim az ama ilgili sonuç verir.
• Eş anlamlı terimleri deneyin. Aynı kavram alanlar arasında farklı adlarla geçebilir: “öz yeterlik” ve “öz yeterlilik” gibi.
• Sonuçları kuruma göre daraltın. Belirli bir üniversitede başvuru yapacaksanız yalnız o kurumdaki akademisyenlere bakın.

Anahtar kelimeyle bulduğunuz akademisyenin bu konuda gerçekten güncel çalışıp çalışmadığını anlamak için profilindeki son yıllara ait yayınlara ve yönettiği tezlere bakın. Yıllar önce tek bir çalışma yapmış biri ile o konuda sürekli yayın yapan biri arasındaki fark, danışman seçiminde belirleyicidir.

Profilde hangi bilgiler yer alır ve nasıl okunur?

Profilde görünen başlıklar, akademisyenin YÖKSİS'e girdiği bilgilere göre değişir. Çoğu profilde şu tür bilgiler bulunur:

Danışman ararken YÖK Akademik nasıl kullanılır?

Lisansüstü başvurusundan önce danışman adaylarını araştırmak, hem programı seçmenizi hem de hocalarla yapacağınız ilk görüşmeyi kolaylaştırır. YÖK Akademik bu araştırmanın ilk durağıdır, ama tek durağı olmamalıdır.

1. Anabilim dalındaki öğretim üyelerini listeleyin. Başvuracağınız programın akademik kadrosunu üniversitenin sayfasından ya da YÖK Akademik'te kurum filtresiyle çıkarın.
2. Çalışma alanlarını karşılaştırın. Her öğretim üyesinin son yıllardaki yayınlarına ve projelerine bakın; ilgi alanınıza en yakın iki üç kişiyi seçin.
3. Yönettiği tezleri inceleyin. Profildeki tez listesini YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde danışman adıyla yapacağınız aramayla tamamlayın; tezlerin konusu, yöntemi ve tamamlanma sıklığı danışmanlık tarzı hakkında ipucu verir.
4. Bir iki çalışmasını okuyun. İletişime geçmeden önce en az bir çalışmasını okumak, e-postanızda somut bir bağlantı kurmanızı sağlar.
5. İletişime geçin. Görüşme isteğinizi kısa ve kişiye özel bir e-postayla iletin. Bunun için başvuru öncesi danışmanla iletişim ve akademik e-posta nasıl yazılır maddelerine bakabilirsiniz.

Danışmanı değerlendirirken yayın sayısı tek ölçüt değildir; iletişim tarzı, öğrencilere ayırdığı zaman ve proje olanakları da önemlidir. Bu ölçütlerin bütünü için doktora tez danışmanı seçimi maddesini okuyun.

Yayın aramak için YÖK Akademik yeterli mi?

YÖK Akademik'te yayınlara akademisyenin profilinden ulaşırsınız; bu nedenle bir kişinin çalışmalarını görmek için uygundur. Ama belirli bir konudaki bütün yayınları taramak için tasarlanmış bir bibliyografik veri tabanı değildir. Konu taramasında şu kaynaklar daha uygundur:

Uluslararası literatürde etkili arama teknikleri için Google Scholar etkili kullanım maddesine, araştırmacı kimliğinin nasıl çalıştığını görmek için ORCID nedir maddesine bakabilirsiniz.

İş birliği, jüri ya da proje ortağı ararken nelere bakılır?

Ortak çalışma ya da jüri önerisi için uzman ararken konu uyumunun yanında başka ölçütler de devreye girer. Jüri ve tez izleme komitesi önerilerinde kurumunuzun ve enstitünüzün koyduğu şartlar (örneğin farklı bir kurumdan üye bulunması ya da unvan şartı) belirleyicidir; bu şartları enstitü yönetmeliğinizden ve danışmanınızdan öğrenin.

• Yöntem uyumu: Aynı konuda çalışan iki kişiden biri nitel, öbürü nicel yöntemlerle çalışıyor olabilir; profilindeki son yayınların yöntemine bakın.
• Proje deneyimi: Proje ortağı arıyorsanız profildeki projelerde yürütücülük deneyimi olup olmadığını kontrol edin.
• Çıkar çatışması: Hakem ya da jüri önerirken sizinle ortak yayını olan ya da aynı projede yer aldığınız kişileri önermemeye dikkat edin; profildeki ortak yayınlar bunu görmenizi kolaylaştırır.

Akademisyenseniz: kendi profilinizi kontrol edin

Profiliniz, sizi araştıran öğrencilerin, jüri üyelerinin ve iş birliği adaylarının ilk baktığı yerlerden biridir. Bilgiler YÖKSİS'teki kayıtlarınızdan geldiği için eksik ya da eski görünen bilgiyi YÖKSİS üzerinden güncellemeniz gerekir.

• Dışarıdan bakın: Kendi adınızla arama yapın ve profilinizin başkalarına nasıl göründüğünü kontrol edin.
• Yayın listesini tamamlayın: Yeni yayınlarınızı künyesiyle birlikte ekleyin. YÖKSİS'teki yayın kayıtları akademik teşvik başvurusu gibi süreçlerde de kullanıldığı için düzenli güncelleme işinizi kolaylaştırır.
• Unvan ve kurum bilgisini eşitleyin: YÖK Akademik, ORCID, Google Scholar ve kurum sayfanızda aynı unvanın ve aynı ad yazımının görünmesi, isim karışıklığını önler.
• Çalışma alanlarını açık yazın: Anahtar kelimeyle arama yapan biri sizi ancak bu alanlardaki terimlerle bulabilir; Türkçe ve İngilizce terimleri birlikte kullanın.

Profilinizdeki bilgilerle uyumlu bir özgeçmiş hazırlamak için akademik CV nasıl yazılır maddesinden yararlanabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Profili güncel ve eksiksiz sanmak: Yayın ve proje listeleri akademisyenin girdiği ölçüde günceldir; son yayınlar eksik olabilir.
• Aynı adlı kişileri karıştırmak: Kurum ve birim bilgisine bakmadan sonuç seçmek, yanlış kişiye e-posta göndermenize yol açabilir.
• Yalnız tek bir terimle aramak: Türkçe-İngilizce ve eş anlamlı terimleri denemeden “bu konuda kimse yok” sonucuna varmak.
• Profili resmî belge yerine koymak: Unvan tarihleri ya da görev bilgileri için resmî başvurularda kurumun ya da ilgili kurulun belgesi esastır.
• Profildeki iletişim bilgisini toplu e-posta için kullanmak: Aynı metni onlarca öğretim üyesine göndermek hem etkisizdir hem de kişisel verilerin amacı dışında kullanılması anlamına gelebilir.
• Yayın sayısına göre karar vermek: Danışman seçiminde yayın sayısı, alan uyumu ve danışmanlık deneyimi kadar önemli değildir.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• YÖK Akademik: akademisyen arama ve profil sayfaları
• Yükseköğretim Kurulu (YÖK): yükseköğretim mevzuatı ve duyurular
• YÖK Ulusal Tez Merkezi: danışman adına göre tez arama
• TR Dizin: Türkiye'deki dergilerde yayımlanan makaleler