TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı — Başvuru Rehberi (2026)

TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı nedir?

3501, TÜBİTAK Araştırma Destek Programları Başkanlığı'nın (ARDEB) yürüttüğü bir araştırma projesi destek programıdır. TÜBİTAK'ın program sayfasına göre amacı, kariyerlerine yeni başlayan doktoralı bilim insanlarının çalışmalarını proje desteğiyle teşvik etmektir. Birçok araştırmacı için ilk proje yürütücülüğü deneyimidir ve daha büyük projelere geçmeden önce güçlü bir basamak oluşturur.

3501'i 1001 ve 1002 ile karşılaştıran genel tablo için TÜBİTAK proje türleri maddesine, ARDEB programlarındaki son değişiklikler için TÜBİTAK ARDEB değişiklikleri maddesine bakabilirsiniz. Bu madde ise 3501'in uygunluk koşullarını, öneri bölümlerinin nasıl yazılacağını ve değerlendirmeyi ayrıntılı anlatır.

TÜBİTAK 3501 başvuru şartları nelerdir?

Program sayfasındaki koşullara göre proje yürütücüsünde şunlar aranır:

Kimler yürütücü olamaz, hangi kurumlardan başvurulamaz?

• Rektör, rektör yardımcısı, başhekim, genel müdür, il millî eğitim müdürü gibi kamu kurumlarının en üst düzey yöneticileri ve yardımcıları, başvuru sırasında görevleri sürüyorsa yürütücü olamaz; danışman ya da sınırlı sayıda projede araştırmacı olabilirler.
• TÜBİTAK merkez ve enstitülerinde çalışanlar 3501 projelerinde yürütücü, araştırmacı ya da danışman olamaz.
• Vakıflar, dernekler ve bunların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, birlikler, şahıs şirketleri ve adi ortaklıklardan başvuru kabul edilmez.

Proje ekibi: araştırmacı, danışman ve bursiyer kuralları

3501 bir kariyer programı olduğu için ekip kuralları da yürütücüyü öne çıkaracak biçimde konmuştur:

• Profesörler araştırmacı olamaz. Profesör unvanlı biri ekipte ancak danışman olarak yer alabilir.
• Katkı oranı %10'un altındaysa danışman. Projeye katkısı %10'un altında olan kişi araştırmacı olarak yazılamaz.
• Danışman gerekçeli olmalı. Danışman, projenin özel uzmanlık gerektiren tali bir konusunda yer alır; danışman sayısı bu konuların sayısıyla sınırlıdır ve gerekçesi öneride yazılmalıdır.
• Araştırmacılar kurumlu olmalı. Araştırmacı ve danışmanlar en az dört yıllık lisans eğitimi almış ve Türkiye'deki katılımcı kurumun kadrolu ya da tam zamanlı personeli olmalıdır; emekliler PTİ almamak şartıyla yer alabilir.
• Bursiyerler: Lisans ve lisansüstü öğrenciler, öğrenci statüsündeki araştırma görevlileri ve doktora sonrası araştırmacılar bursiyer olabilir. Bir projede aynı anda en çok dört lisans bursiyeri yer alabilir.

Doktora sonrası araştırmacıyı bursiyer olarak almak isterseniz, onun da herhangi bir kurumda çalışmaması, doçent ya da üstü unvanda olmaması ve doktorasının üzerinden 7 yıldan fazla geçmemiş olması gerekir. Kariyer seçenekleri için post-doc nedir maddesine bakabilirsiniz.

3501 proje süresi, bütçesi ve burs üst sınırları

Proje süresi en çok 36 aydır. 1 Şubat 2026'dan itibaren destek üst sınırı, yıllık bütçe sınırlaması olmaksızın 1.500.000 TL'dir; bursiyer ödemeleri bu tutara dahildir, PTİ ve kurum hissesi hariçtir. Makine-teçhizat taleplerinin toplam bütçeyle dengeli olması gözetilir; altyapı oluşturmaya yönelik projeler desteklenmez.

Başvuru içeriği bilgi notuna göre bilimsel toplantılara katılım dahil saha çalışması dışındaki seyahatler ve sonuçların tanıtımı için ayrı üst sınırlar vardır; yurt dışı saha çalışması ise yalnız sosyal ve beşeri bilimler projelerinde, belirli koşullarla desteklenir. Başvuru aşamasında proforma fatura gerekmez; proje desteklenirse istenir. Kalem kalem bütçe hazırlamak için proje bütçesi nasıl hazırlanır maddesine bakın.

Adım adım: TÜBİTAK 3501 başvurusu

1. ARBİS kaydınızı güncelleyin. Yürütücü, araştırmacı ve danışmanların TÜBİTAK Araştırmacı Bilgi Sistemi'nde (ARBİS) güncel kaydı olmalıdır. Özgeçmişler ARBİS'ten otomatik oluşturulur. Doktora bilginiz YÖKSİS üzerinden geliyorsa diploma yüklemeniz gerekmez; elle eklediyseniz diploma örneğini yüklersiniz.
2. E-imzaları hazırlayın. Başvuru e-imzayla yapılır; ekipteki yurt içi kişilerin ve kurum yetkililerinin nitelikli elektronik sertifikası olmalıdır.
3. Bilgi notunu okuyun. Başvuru formu ve ekleri, Proje Başvuru Sistemi'ndeki (PBS) adımlara girdiğiniz bilgilerden sistemce oluşturulur. Her adımın kelime sınırları "3501 Başvuru İçeriği Bilgi Notu"nda yazar.
4. İçeriği sisteme girin. Metni dışarıda hazırlayıp yapıştırabilirsiniz; ancak içeriği bir dosya paylaşım sistemine ya da web sayfasına bağlantı vererek sunarsanız proje bilimsel değerlendirmeye alınmadan iade edilir.
5. Ön izlemeyle kontrol edin. Tabloların, görsellerin ve özel karakterlerin doğru göründüğünden emin olmadan öneriyi onaylamayın.
6. Onaylayın ve e-imzayı 15 gün içinde tamamlayın. Başvuru adımları onaylandıktan sonra e-imza süreci 15 gün içinde bitmelidir.

3501'de belirli bir başvuru dönemi yoktur; yıl boyunca başvurulabilir. Aynı öneriyle aynı anda birden fazla programa başvurulamaz; birden çok başvuru yapılırsa ilk başvuru dikkate alınır.

3501 proje önerisi nasıl yazılır? Bölüm bölüm kelime sınırları

Bilgi notu her bölüm için en az ve en çok kelime sayısı verir. Sınırların altında kalan bir bölüm değerlendiriciye yeterli bilgi vermez; üst sınıra yaklaşmak ise ancak her paragraf iş görüyorsa anlamlıdır.

Özgün değer ve yöntem

Özgün değer bölümünde literatürü özetlemek yetmez; eleştirel biçimde değerlendirip projenin hangi eksikliği nasıl gidereceğini ve kavramsal, kuramsal ya da yöntemsel olarak neye katkı yapacağını göstermeniz beklenir. Yöntem bölümü araştırma tasarımını, değişkenleri ve istatistiksel yöntemleri içermeli, tercihlerin gerekçesini literatüre dayandırmalıdır; ön çalışma yaptıysanız bunu da yazın. Kaynakçada DOI'si olan her kaynağın sonuna DOI eklemek zorunludur ve metinde atıf yapılan her çalışma kaynakçada yer almalıdır. Genel öneri yazım teknikleri için araştırma proje önerisi nasıl yazılır maddesine bakabilirsiniz.

Proje yönetimi ve iş paketleri

Proje yönetimi bölümü iş paketlerinden oluşur. Her iş paketinin kimin tarafından ve hangi zaman aralığında yapılacağını, ölçülebilir bir başarı ölçütünü, ara çıktılarını ve gerekiyorsa risklerle B planını yazarsınız. İş paketlerinin "projenin başarısındaki önemi" yüzdelerinin toplamı 100 olmalıdır. Literatür taraması, rapor hazırlama, sonuçların paylaşımı, makale yazımı ve malzeme alımı iş paketi olarak sunulmamalıdır.

Kariyer geliştirme potansiyeli bölümü nasıl yazılır?

Bu bölüm 3501'i öbür ARDEB programlarından ayırır ve ayrı bir değerlendirme boyutudur. Değerlendirme formu bu boyutta üç soruya bakar:

1. Yürütücünün yüksek lisans, doktora ya da tıpta uzmanlık çalışmalarının öneriyle ilişkisi, benzerlikleri ve farklılıkları ne düzeyde açıklanmış?
2. Projenin yürütücünün kariyer gelişimine olası katkıları ne ölçüde açıklanmış?
3. Lisansüstü çalışmalara ek olarak proje, yürütücüye yeni yetenekler ya da disiplinlerarası çalışma yetkinliği kazandırma potansiyeli taşıyor mu?

Bu soruların ortak mesajı şudur: Proje doktora tezinizin devamı olabilir, ama onun tekrarı olmamalıdır. Tezinizden neyi aldığınızı ve projede neyin yeni olduğunu açıkça ayırın. "Proje bana deneyim kazandıracak" gibi genel cümleler yerine, öğreneceğiniz somut yöntemi, kuracağınız iş birliğini, yöneteceğiniz bursiyeri ve projeden sonra açılacak araştırma hattını yazın.

3501 önerileri nasıl değerlendirilir?

Öneriler beş boyutta değerlendirilir: özgün değer, yöntem, proje yönetimi, kariyer geliştirme potansiyeli ve yaygın etki. Değerlendirme formunda her boyutun altında sorular vardır ve her soru altı düzeyli bir ölçekle ("çok iyi"den "çok yetersiz"e) puanlanır; değerlendiriciler güçlü ve zayıf yönleri gerekçeleriyle yazar.

Bilimsel değerlendirmeden önce bir ön değerlendirme yapılır. Aşağıdaki eksiklerden biri bulunan öneri bilimsel değerlendirmeye alınmadan iade edilir:

• Başvuru adımlarının eksik kalması ya da içeriğin hatalı görünmesi,
• Yürütücü ya da araştırmacıların program koşullarını sağlamaması,
• Metnin daha önce TÜBİTAK'a sunulmuş projelerle büyük ölçüde benzerlik taşıması ya da ekipte aynı veya benzer içerikli başka bir projenin bulunması,
• Kaynakçanın metinle ilişkilendirilmemesi ya da DOI'lerin eksik olması,
• Talep edilen tutarın üst sınırı aşması ya da bütçe tablolarındaki rakamların tutarsız olması,
• Projenin rutin veri toplama ya da durum tespiti niteliğinde olması.

Proje desteklenirse etik kurul onayı, yasal ya da özel izin belgeleri ve proforma faturalar belirtilen sürede istenir; zamanında verilmezse destek kararı iptal edilir. Etik kurul başvurusunu öneriyi gönderdikten sonra hemen başlatmak için etik kurul onayı nasıl alınır maddesine bakın.

3501 reddedilirse ne yapılır? Yeniden başvuru kuralları

• Aynı öneri 3501 kapsamında üç kez bilimsel değerlendirmede desteklenmeye uygun bulunmadıysa dördüncü kez 3501'e sunulamaz.
• Herhangi bir programda beş kez sunulup desteklenmeyen bir projeyle yeniden başvurulamaz.
• Başvurudan önce dikkat edilecek hususlar belgesine göre aynı öneri iki kez özgün değer ölçütünden yetersiz puan aldıysa üçüncü kez başvurulamaz.
• Reddedilen bir öneriyi yeniden sunarken panel raporundaki değişiklikleri işlediğiniz "Proje Önerisi Değişiklik Bildirim Formu" sistemde oluşur; ilk öneride hak sahibi olup yenisinde yer almayan kişiler için de feragat onayı gerekir.

Ret, çoğu zaman önerinin sonu değil, panel raporundaki somut eleştirilerle güçlendirilmiş bir ikinci sürümün başlangıcıdır. Rapordaki her eleştiriye yeni metinde nasıl karşılık verdiğinizi değişiklik bildirim formunda açıkça gösterin. 3501 hakkınızı kullandıktan ya da 7 yıllık süre dolduktan sonraki adım için TÜBİTAK 1001 başvurusu maddesine bakabilirsiniz.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• TÜBİTAK: 3501 Kariyer Geliştirme Programı
• TÜBİTAK: 3501 Başvuru İçeriği Bilgi Notu
• TÜBİTAK: 3501 Başvurudan Sonra Dikkat Edilecek Hususlar
• TÜBİTAK: 3501 Proje Değerlendirme Formu