TÜBİTAK 1512 BiGG — Akademisyenler Girişimci Olabilir mi? (2026, 1812 BiGG Yatırım)

Bu madde, TÜBİTAK'ın araştırma projelerini değil, araştırmasını ya da teknolojik fikrini şirkete dönüştürmek isteyenler için kurulan girişimcilik programını anlatır: 1512 ile 1812 arasındaki fark, akademisyenin ve lisansüstü öğrencinin başvuru durumu, aşamalar, 2026 tutarları ve takvim. 1001, 3501 ya da burs programlarını arıyorsanız TÜBİTAK proje türleri rehberi maddesine bakın.

TÜBİTAK 1512 BiGG nedir, bugün neden 1812 deniyor?

Önce net cevap: TÜBİTAK'ın güncel ulusal destek programları listesinde 1512 numaralı bir program yer almıyor. BiGG adıyla başvurulabilen güncel program 1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı'dır (BiGG Yatırım); bugün "1512 BiGG" diye aradığınızda karşınıza çıkması gereken program budur.

BiGG, teknoloji ve yenilik odaklı iş fikirlerini nitelikli istihdam yaratabilecek şirketlere dönüştürmeyi amaçlayan TÜBİTAK girişimcilik programının adıdır. Yıllarca "1512 Girişimcilik Destek Programı" adıyla bilinen bu destek, girişimcilere hibe olarak veriliyordu. Eski üniversite duyurularında kısaltmanın "Bireysel Genç Girişim" olarak açıldığını görebilirsiniz; 1812'nin uygulama esaslarında ise program "Bilim ile Güçlü Girişim" diye anılıyor.

2023'te yürürlüğe giren 1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BiGG Yatırım) aynı amacı farklı bir yöntemle sürdürüyor: TÜBİTAK hibe vermek yerine, BiGG Fonu aracılığıyla kurulan şirkete ortak olarak yatırım yapıyor. 1512 adı bugün daha çok iki yerde karşınıza çıkar: daha önce 1512 ya da 1812'nin ikinci aşamasından destek alanlar yeniden başvuramaz, 1512 projesini tamamlamış şirketler ise 1812'nin üçüncü aşamasına (tohum yatırım) başvurabilir.

Akademisyenler BiGG'e başvurabilir mi?

Uygulama esaslarındaki girişimci tanımı, hızlandırma programına başvuru tarihinde üniversitelerin ön lisans, lisans, yüksek lisans ya da doktora programına kayıtlı öğrenci ya da bu programlardan mezun olmayı şart koşuyor. Unvan, kadro türü ya da yaş üst sınırı tanımda yer almıyor. Araştırma görevlisi, doktor öğretim üyesi, doçent ya da profesör bu tanıma mezun olarak girer.

Akademisyen için asıl önemli hüküm, şirket kurulduktan sonraki çalışma taahhüdüdür. 2026-1 çağrı duyurusuna göre şirkette pay sahibi olan girişimci yalnız şirket için çalışır; ancak yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı olarak yürüttüğü görevler bu taahhüdün dışında tutulur. Yani BiGG kuralları, kadronuzu bırakmanızı istemez.

Bu, kendi kurumunuzun izninden muaf olduğunuz anlamına gelmez. Öğretim elemanlarının şirket kurması, şirkete ortak olması ve şirkette görev alması yükseköğretim ve teknoloji geliştirme bölgeleri mevzuatına ve üniversitenizin iç süreçlerine bağlıdır. Teknokentler için temel hüküm 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu'nun 7. maddesidir: öğretim elemanları, Üniversite Yönetim Kurulunun izniyle, araştırmalarının sonuçlarını ticarileştirmek amacıyla bu bölgelerde şirket kurabilir, kurulu bir şirkete ortak olabilir ve bu şirketlerin yönetiminde görev alabilir; ayrıntılar akademisyen şirket kurabilir mi maddesinde. Başvurudan önce üniversitenizin teknoloji transfer ofisine (TTO) ve personel birimine durumunuzu danışın.

Lisansüstü öğrenciler ve burslu doktora öğrencileri

Kayıtlı yüksek lisans ve doktora öğrencileri doğrudan girişimci tanımına girer. TÜBİTAK'ın BiGG Yatırım SSS belgesine göre başka bir kurumdan burs almak başvuruya doğrudan engel değildir; ancak girişimciden şirkette etkin görev alması beklendiği için burs veren kurumun sözleşmesi bursu kesebilir. Burslu iseniz önce bursu veren kurumun koşullarını okuyun. TÜBİTAK'ın sanayiyle ortak doktora bursu için TÜBİTAK 2244 Sanayi Doktora Programı maddesine bakabilirsiniz.

Kimler başvuramaz?

• Daha önce Teknogirişim Sermayesi Desteği ya da 1512 veya 1812'nin ikinci aşamasından BiGG desteği almış olanlar.
• Başvuru tarihinde bir sermaye şirketinin ya da şahıs işletmesinin ortaklık yapısında yer alanlar (halka açık şirket payları ve kitle fonlamasıyla edinilen paylar istisnadır).
• Aynı anda birden fazla hızlandırma programından hizmet almak isteyenler (girişimci aynı anda yalnız bir programdan yararlanabilir).

BiGG Yatırım programının aşamaları nelerdir?

Program üç aşamalı. Akademisyenin TÜBİTAK'a doğrudan başvurduğu bir proje çağrısı gibi değil, önce bir hızlandırma programına kabul edilip iş fikrini olgunlaştırdığı bir süreç olarak işler.

2026–2028 yatırım planına göre hızlandırma programı yüz yüze bir açılış oturumu, yedi modüllük çevrim içi seminer dizisi, bir mentor ve "İş Kliniği" bileşenlerinden oluşuyor. Uygulama esaslarına göre iş planı başvurusu, uygulayıcı kuruluşun onayından sonraki 12 ay içinde yapılabiliyor.

2026'da BiGG yatırım tutarı ve hisse oranı ne kadar?

Tutarlar uygulama esaslarında değil, her çağrı duyurusunda belirleniyor. 2026-1 Tohum Öncesi Yatırım Çağrısı'nda (1812-2026-1) şu rakamlar yer alıyor:

Karşılaştırma için: TÜBİTAK'ın Ağustos 2025 tarihli SSS belgesinde aynı yatırım %3 hisse karşılığında 900.000 TL olarak geçiyor. Rakamın çağrıdan çağrıya değiştiğini bu farktan da görebilirsiniz.

SSS belgesine göre yatırım aktarıldıktan sonra TÜBİTAK mali rapor istemiyor; şirket yalnız teknik faaliyetleri anlatan iş planı ilerleme raporu sunuyor. 2026-1 çağrısına göre bu rapor altı aylık dönemlerle veriliyor, ticarileşme raporları ise birinci, üçüncü ve beşinci yılda isteniyor.

BiGG başvuru takvimi 2026–2028

TÜBİTAK, 2026–2028 dönemi için iş planlarının TÜBİTAK'a sunulacağı (Aşama 2) altı başvuru penceresi ilan etti. Hızlandırma programları bu dönem boyunca 31 Temmuz 2028'e kadar sürekli yürütülüyor; yani önce bir uygulayıcı kuruluşa başvurup programı bitirmeniz, ardından en yakın pencerede iş planınızı sunmanız gerekiyor.

İlk dönemde (1812-2026-1) değerlendirmeler 13 Temmuz – 28 Ağustos 2026 arasında yapıldı, sonuçlar 1–4 Eylül 2026'da duyuruldu, şirket kuruluşu ve sözleşme için son gün 30 Eylül 2026, destek başlangıcı 1 Ekim 2026 olarak belirlendi. Sonraki dönemlerde de benzer bir akış bekleyebilirsiniz; ama planın tarihleri değişebilir. Bütün TÜBİTAK çağrılarını bir arada görmek için TÜBİTAK 2026 çağrı takvimi maddesine bakın.

Adım adım BiGG başvurusu

1. Uygunluğunuzu kontrol edin. Öğrenci ya da mezun olma şartını, mevcut şirket ortaklığınızı ve daha önce BiGG ya da teknogirişim desteği alıp almadığınızı netleştirin.
2. Kurumunuzla konuşun. Akademisyenseniz TTO'ya ve personel birimine şirket kurma ve ortaklık izni sürecini sorun; fikriniz bir üniversite patentine dayanıyorsa devir yolunu baştan öğrenin.
3. Bir uygulayıcı kuruluş seçin. TÜBİTAK'ın seçtiği uygulayıcı kuruluşların hızlandırma programlarından birine PRODİS üzerinden başvurun. Aynı anda yalnız bir programa katılabilirsiniz.
4. Hızlandırma programını tamamlayın. Eğitim, mentor ve iş kliniği sürecinde iş fikrinizi yatırıma hazır bir iş planına dönüştürün.
5. İş planını TÜBİTAK'a sunun. Uygulayıcı kuruluşun onayından sonraki 12 ay içinde, takvimdeki Aşama 2 penceresinde başvurun.
6. Panel ve fon değerlendirmesini bekleyin. Mükemmeliyet Mührü kararı panel puanı ve BiGG Fonu görüşüyle verilir.
7. Anonim şirketi kurun ve sözleşmeleri imzalayın. Çağrıdaki son tarihe kadar şirketi tescil ettirin; Yatırım ve Pay Sahipleri Sözleşmesi ile Proje İzleme Sözleşmesi imzalanır, yatırım şirket hesabına aktarılır.

Akademisyen girişimciler nelere dikkat etmeli?

Fikri mülkiyet ve üniversite patentleri

Mükemmeliyet Mührü alan girişimciler, faaliyet alanlarına ilişkin fikri ve sınai mülkiyet haklarını şirkete devretmeyi taahhüt ediyor. SSS belgesine göre bir yükseköğretim kurumunda patent hakkı varsa şirkete devir süreci başlatılıyor ve girişimcilerin devir sözleşmelerini gecikmeden imzalaması bekleniyor. Araştırmanız üniversite kaynaklarıyla yürütüldüyse buluşun sahibi çoğu zaman siz değil, üniversitedir; ayrıntılar için akademik patent ve fikri mülkiyet maddesine bakın.

Çalışma taahhüdü, rekabet yasağı ve pay devri

• Proje yürütücüsü ve "yasaktan muaf" sayılmayan ortaklar başka bir şirkette çalışamaz; mevcut şirketinden, şirket kuruluş işlemleri başlamadan ayrılması gerekir.
• Bir ortağın yasaktan muaf sayılması için üç koşul birlikte aranır: şirketteki payının %20'yi geçmemesi, proje yürütücüsü olmaması ve yönetim kurulu üyesi ya da yönetici olmaması.
• SSS belgesine göre girişimciler imza tarihinden sonraki 4 yıl boyunca paylarını devredemez (sözleşmede istisnalar var).

Zaman ve görev dengesi

BiGG kuralları öğretim elemanlığı görevlerini istisna tutsa da ders yükü, tez danışmanlığı ve idari görevlerle bir şirketi büyütmek ciddi zaman ister. Ekipte şirkete tam zamanlı emek verecek bir kurucu ortak (örneğin mezun bir öğrenciniz) bulunması, iş planının ekip yetkinliği boyutunda da işinize yarar.

Sık yapılan hatalar

• 1512'nin eski koşullarıyla plan yapmak: Eski hibe tutarları ve süreçler bugünkü yatırım tabanlı programa uymaz.
• Doğrudan TÜBİTAK'a başvurulacağını sanmak: Yol, bir uygulayıcı kuruluşun hızlandırma programından geçer.
• Mevcut şirket ortaklığını gözden kaçırmak: Başvuru tarihinde bir şirkette pay sahibi olmak başvuruyu engelleyebilir.
• Kurum iznini sona bırakmak: Şirket kuruluş takvimi kısadır; üniversite izni ve patent devri gecikirse süre kaçabilir.
• İş planını proje önerisi gibi yazmak: Değerlendirme Ar-Ge içeriği kadar ticarileşme potansiyeline de bakar. Bilimsel proje yazımı için akademik proje önerisi yazma rehberi işe yarar, ama iş planında pazar, müşteri ve gelir modeli de olmalıdır.

Araştırmasını sanayiye taşımak isteyen genç doktoralılar için girişimcilik, akademi dışındaki seçeneklerden yalnızca biridir; öbür yolları doktora sonrası iş bulma maddesinde bulabilirsiniz.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• TÜBİTAK 1812 Yatırım Tabanlı Girişimcilik Destek Programı (BiGG Yatırım) program sayfası
• 1812-2026-1 Tohum Öncesi Yatırım Çağrısı duyurusu (PDF)
• 2026–2028 Tohum Öncesi Yatırım Planı (PDF)
• BiGG Yatırım Çağrısı Sıkça Sorulan Sorular (PDF)
• 1812 Programı Uygulama Esasları (PDF)