İçindekiler 12 başlık · 8 dk
- Scimago (SJR) nedir?
- SJR göstergesi nasıl hesaplanır? Temel mantık
- SJR, CiteScore, SNIP ve Impact Factor arasındaki fark
- Scimago dergi profilinde neler görürsünüz?
- Adım adım: Scimago'da dergi arama ve alanınızdaki dergileri sıralama
- Tek bir dergiye bakmak
- Alanınızdaki dergileri listelemek
- Scimago'yu dergi seçiminde nasıl kullanırsınız?
- Ülke sıralamaları (Country Rankings) ne gösterir?
- Scimago'nun sınırlılıkları: Resmî başvurularda kullanılır mı?
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Kısaca: Scimago (SCImago Journal & Country Rank), Scopus verisine dayanarak dergileri ve ülkeleri ücretsiz sıralayan bir sitedir. Sitenin temel ölçüsü SJR göstergesi, bir derginin önceki üç yılda yayımladığı belgelere gelen atıfları, atıf yapan derginin prestijine göre ağırlıklandırır ve belge başına bir değer verir. Dergiyi adı ya da ISSN ile arayıp SJR, Q1–Q4 çeyreği, H indeksi ve atıf göstergelerini görebilir, alanınızdaki dergileri filtreleyip sıralayabilirsiniz.
Bu madde Scimago'yu bir araç olarak tanıtır: SJR'nin mantığı, dergi profilindeki göstergeler, sıralama sayfasının kullanımı ve sınırlılıklar. Clarivate'in etki faktörünü merak ediyorsanız Impact Factor nedir, aynı derginin JCR'de ve Scimago'da neden farklı çeyrekte göründüğünü merak ediyorsanız JCR ve SJR çeyreği farkı maddesine bakın.
Scimago (SJR) nedir?
SCImago Journal & Country Rank, İspanya merkezli SCImago araştırma grubunun yayımladığı, herkese açık ve ücretsiz bir dergi ve ülke göstergeleri sitesidir. Veriler Scopus'tan gelir ve dergiler Scopus'un konu sınıflamasına göre gruplanır. Scimago'nun yardım sayfasına göre bu sınıflama 27 ana konu alanı ve 300'ü aşkın konu kategorisinden oluşur.
"Scimago" ile "SJR" çoğu zaman birbirinin yerine kullanılır, ama ikisi farklı şeylerdir:
- Scimago: Sitenin kendisi; dergi sıralamaları, dergi profilleri, ülke sıralamaları ve karşılaştırma araçlarını içerir.
- SJR (SCImago Journal Rank): Sitede dergileri sıralamak için kullanılan atıf göstergesidir. Dergilerin Q1–Q4 çeyrekleri bu değere göre belirlenir.
Aynı grup, üniversite ve araştırma kurumlarını sıralayan ayrı bir ürün de (SCImago Institutions Rankings) yayımlar; o ürün bu maddenin konusu değildir.
SJR göstergesi nasıl hesaplanır? Temel mantık
SJR'nin arkasındaki fikir basittir: Her atıf aynı değerde değildir. Alanında çok saygın bir dergiden gelen atıf, az atıf alan bir dergiden gelen atıftan daha fazla "prestij" taşır. SCImago grubunun yöntem açıklamasına göre SJR, prestijin atıflar yoluyla bir dergiden diğerine aktarılması esasına dayanır ve değerler, bir önceki adımın sonuçları kullanılarak tekrar tekrar (yinelemeli olarak) hesaplanır; değişim belirli bir sınırın altına inince hesap durur.
Yardım sayfasındaki tanıma göre SJR, seçilen yılda (X), derginin X-1, X-2 ve X-3 yıllarında yayımladığı belgelere gelen ağırlıklı atıfların ortalamasıdır. Seçilen yılın kendi belgeleri hesaba girmez. Değer belge sayısına bölündüğü için SJR, derginin büyüklüğünden bağımsız bir göstergedir: az makale yayımlayan bir dergi de yüksek SJR alabilir.
- Derginin önceki üç yıldaki belgeleri belirlenir.
- Seçilen yılda bu belgelere gelen atıflar sayılır.
- Her atıf, atıf yapan derginin prestijine göre ağırlıklandırılır.
- Toplam ağırlıklı atıf, belge sayısına bölünür.
- Dergiler bu değere göre sıralanır ve dört eşit gruba bölünür: Q1 en yüksek, Q4 en düşük grup.
SJR değerinin kendisi (ör. 0,8 ya da 2,4) farklı alanlar arasında karşılaştırma için uygun değildir. Atıf alışkanlıkları alandan alana çok değiştiği için bir dergiyi yalnız kendi kategorisindeki dergilerle karşılaştırın; çeyrek de bu yüzden kategori içinde anlamlıdır.
SJR, CiteScore, SNIP ve Impact Factor arasındaki fark
Dergi metrikleri birbirine benzese de farklı veri tabanlarına ve farklı hesaplara dayanır. Aynı derginin bu değerlerini yan yana görmek normaldir; ama birini öbürünün yerine kullanmak hatalıdır.
| Metrik | Veri tabanı | Temel özellik | Nerede görülür? |
|---|---|---|---|
| SJR | Scopus | Önceki üç yılın belgelerine gelen, prestije göre ağırlıklandırılmış atıflar; belge başına | Scimago (ücretsiz), Scopus kaynak sayfaları |
| CiteScore | Scopus | Dört yıllık pencerede belge başına atıf; ağırlıklandırma yok | Scopus kaynak sayfaları |
| SNIP | Scopus | Alanın atıf alışkanlıklarına göre normalleştirilmiş atıf etkisi | Scopus kaynak sayfaları |
| Journal Impact Factor | Web of Science | İki yıllık pencerede atıf alabilir yayın başına atıf | Journal Citation Reports (abonelikle) |
Scopus'taki dergi metriklerinin genel kullanımı Scopus nedir, nasıl kullanılır maddesinde anlatılıyor.
Scimago dergi profilinde neler görürsünüz?
Bir derginin Scimago sayfasında künye bilgilerinin (ülke, konu alanı ve kategorisi, yayıncı, yayın türü, ISSN, kapsam yılları, amaç ve kapsam) yanında yıllara göre grafiklerle verilen göstergeler bulunur. Yardım sayfasındaki tanımlara göre başlıcaları şunlardır:
| Gösterge | Ne anlatır? | Neye dikkat etmeli? |
|---|---|---|
| SJR ve çeyrek | Derginin ağırlıklı atıf değeri ve her kategorideki Q1–Q4 dilimi | Dergi birden çok kategorideyse her kategorinin çeyreğine ayrı bakın |
| H indeksi | Derginin en az h atıf almış h makalesi | Eski ve büyük dergilerde doğal olarak yüksektir; derginin yaşına bakın |
| Total Documents | Seçilen yılda yayımlanan belge sayısı (atıf alabilir ve almayan türler dahil) | Ani artışlar özel sayı ya da kalite sorununa işaret edebilir |
| Citable Documents (3 yıl) | Önceki üç yıldaki makale, derleme ve bildiri sayısı | Atıf almayan belgelerin oranıyla birlikte okuyun |
| Cites per Document (2, 3, 4 yıl) | Farklı pencerelerde belge başına ortalama atıf | Atıfların geç geldiği alanlarda uzun pencere daha bilgilendiricidir |
| Self Cites | Derginin kendi belgelerine yaptığı atıflar | Toplam atıflara göre çok yüksek bir pay, dikkatle incelenmelidir |
| Cited / Uncited Documents | Önceki üç yılda en az bir kez atıf alan ve hiç atıf almayan belgeler | Atıf almayanların büyük payı derginin görünürlüğü hakkında fikir verir |
| % International Collaboration | Birden fazla ülkeden yazarı olan belgelerin oranı | Derginin uluslararası niteliği için bir işaret |
| % Female Authors | Kadın yazar oranı | Adlardan yöntemle tahmin edilir, kesin sayım değildir |
| Estimated APC | Görünürlük, prestij ve SJR'ye dayalı tahmini makale işlem ücreti | Sitenin kendi ifadesiyle gerçek APC'yi yansıtmaz; ücreti derginin sitesinden öğrenin |
Profilde ayrıca kamu politikası belgelerinde atıf alan belgeler ve BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ile eşleştirilen belgeler gibi ek göstergeler de bulunabilir. Bunlar derginin toplumsal etkisine dair yardımcı bilgilerdir, kalite ölçütü değildir.
Adım adım: Scimago'da dergi arama ve alanınızdaki dergileri sıralama
Tek bir dergiye bakmak
- scimagojr.com adresindeki arama kutusuna derginin adını, ISSN'ini ya da yayıncısını yazın. Benzer adlı dergiler olabileceği için ISSN en güvenli yoldur.
- Açılan profilde kapsam yıllarını (coverage) kontrol edin: Scopus taraması bugüne uzanıyor mu?
- Kategori listesinde her kategori için yıllara göre çeyrekleri inceleyin.
- SJR, belge sayısı ve öz atıf grafiklerine bakarak derginin son yıllardaki eğilimini görün.
Alanınızdaki dergileri listelemek
- Journal Rankings sayfasını açın.
- Konu alanını (subject area) ve konu kategorisini (subject category) seçin.
- Gerekirse bölge ya da ülke, yıl ve açık erişim filtresi uygulayın.
- Listeyi SJR, H indeksi, belge sayısı ya da belge başına atıf gibi ölçütlerden birine göre sıralayın.
- Çok az belge yayımlayan dergileri elemek için atıf alabilir belge ya da toplam atıf için bir alt sınır belirleyin.
- Listeyi CSV olarak indirip kendi tablonuzda daha ayrıntılı karşılaştırma yapabilirsiniz.
Ülke filtresiyle Türkiye'de yayımlanan ve Scopus'ta taranan dergileri de listeleyebilirsiniz. Kendi makaleniz için aday dergileri daraltırken sitedeki Dergi Bulucu aracını da kullanabilirsiniz. Bir derginin Q değerine bakma adımlarını JCR ile birlikte görmek isterseniz Q1 dergi nedir, çeyreklik nasıl öğrenilir maddesine bakın.
Scimago'yu dergi seçiminde nasıl kullanırsınız?
Scimago, abonelik gerektirmediği için dergi seçiminin ilk elemesinde çok işe yarar. Şu kontrolleri yapın:
- Kapsam süresi: Dergi profilindeki kapsam yılları yakın bir yılda bitiyorsa derginin Scopus taraması durmuş olabilir. Bunu Scopus'un kaynak listesinden doğrulayın.
- Kategori uyumu: Derginin listelendiği kategoriler sizin alanınızla örtüşüyor mu? Kapsamı çok geniş tanımlanmış dergilere dikkat edin.
- Eğilim: SJR ve çeyrek yıllar içinde istikrarlı mı, yoksa ani sıçramalar ve düşüşler mi var?
- Belge sayısındaki ani artış: Birkaç yıl içinde yayımlanan belge sayısının katlanması, dikkatle incelenmesi gereken bir işarettir.
- Öz atıf payı: Derginin atıflarının belirgin bir kısmı kendi sayfalarından geliyorsa çeyrek, derginin gerçek etkisini yansıtmayabilir.
Bu göstergeler tek başına karar vermez; amaç-kapsam, hakem süreci, yayın süresi ve ücretleri de değerlendirin. Ayrıntılı ölçütler akademik dergi seçim kriterleri, şüpheli dergiler için yağmacı dergi nasıl tespit edilir maddesinde.
Bazı dergiler, adı ve ISSN'i gerçek bir dergiye benzeyen sahte sitelerle taklit edilir. Scimago profilindeki yayıncı ve ana sayfa bilgisini, makale göndereceğiniz siteyle karşılaştırın; dergi sitesindeki "Scimago Q1" rozetine tek başına güvenmeyin.
Ülke sıralamaları (Country Rankings) ne gösterir?
Scimago'nun ikinci büyük bölümü ülke sıralamalarıdır. Yardım sayfasına göre ülkeler konu alanına ya da kategorisine, 15 dünya bölgesine ve yıla göre filtrelenebilir; belge sayısı, atıf alabilir belge, atıf, öz atıf, belge başına atıf ve H indeksine göre sıralanabilir. Veriler CSV olarak indirilebilir.
Ülke profillerinde H indeksi, belge ve atıf sayıları, uluslararası iş birliği oranı, açık erişim oranı ve ülkenin bölgesi ile dünya içindeki payı gibi göstergeler yer alır. Bu veriler, bir proje önerisinin gerekçe kısmında ya da bibliyometrik bir çalışmada Türkiye'nin bir alandaki yayın üretimini başka ülkelerle karşılaştırmak için kullanılabilir. Bibliyometrik çalışma tasarımı için atıf analizi ve bibliyometri rehberi maddesine bakın.
Ülke sıralamasındaki yer, o ülkenin araştırma kalitesinin doğrudan ölçüsü değildir. Belge sayısı nüfus, araştırmacı sayısı ve Scopus'un kapsadığı dergilerle de ilgilidir; atıf göstergeleri de alanların karışımından etkilenir.
Scimago'nun sınırlılıkları: Resmî başvurularda kullanılır mı?
- Yalnız Scopus: Scimago yalnız Scopus'ta taranan dergileri kapsar. Scopus'ta olmayan bir dergi burada görünmez; Scimago'da olmak da derginin Web of Science indekslerinde olduğu anlamına gelmez.
- En iyi çeyrek vurgusu: Sitenin dergi kutucuğu (widget) derginin en iyi çeyreğini ve o çeyreğin kategorisini gösterir. Dergi tanıtımlarındaki "Q1" ifadesi çoğu zaman bu en iyi değerdir.
- Yıl ve veri tarihi: Göstergeler Scopus verisinin belirli bir tarihteki dökümüne dayanır ve yeni sürümle değişebilir. Değeri not ederken yılı da yazın.
- Tahmini değerler: Tahmini APC ve kadın yazar oranı gibi göstergeler hesaplamaya ya da tahmine dayanır.
- Resmî puanlama: Türkiye'de akademik teşvikte çeyrek katsayısı Web of Science sınıflamasına göre uygulanır; Scimago çeyreği bu katsayıyı belirlemez. Ayrıntılar akademik teşvik puanı nasıl hesaplanır maddesinde. Doçentlik ve kurum kriterlerinde hangi kaynağın esas alındığını ilgili kuralın metninden kontrol edin.
Sık yapılan hatalar
- SJR'yi impact factor sanmak: İki değer farklı veri tabanlarına ve farklı hesaplara dayanır; aynı ölçek üzerinde değildir.
- Farklı alanlardaki dergileri SJR değeriyle karşılaştırmak: Karşılaştırmayı yalnız aynı kategori içinde yapın.
- Yalnız en iyi çeyreğe bakmak: Dergi sizin alanınıza karşılık gelen kategoride daha düşük bir çeyrekte olabilir.
- Kapsam yıllarını kontrol etmemek: Taraması durmuş bir derginin eski çeyreği, bugün göndereceğiniz makale için anlam taşımaz.
- Dergi sitesindeki rozete güvenmek: Rozet kaynak, yıl ve kategori belirtmez; değeri Scimago'nun kendi sayfasından doğrulayın.
- Tahmini APC'yi gerçek ücret sanmak: Gerçek yayın ücreti derginin yazar yönergelerinde yazar.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- SCImago Journal & Country Rank — Help (göstergelerin tanımları, sıralama ve filtreleme seçenekleri, ülke sıralamaları)
- SCImago — Journal Rankings
- SCImago Research Group — Description of SCImago Journal Rank Indicator
- Scopus
Sık sorulanlar
Scimago SJR nedir?
SJR (SCImago Journal Rank), Scopus verisine dayanan bir dergi atıf göstergesidir. Bir derginin önceki üç yılda yayımladığı belgelere seçilen yılda gelen atıfları, atıf yapan derginin prestijine göre ağırlıklandırır ve belge başına bir değer verir. Scimago sitesi dergileri bu değere göre kategoriler içinde sıralar ve dört eşit gruba bölerek Q1–Q4 çeyreklerini belirler.
Scimago ücretsiz mi?
Evet. SCImago Journal & Country Rank herkese açık ve ücretsiz bir sitedir; üyelik ya da kurum aboneliği gerekmez. Dergi profillerine, dergi ve ülke sıralamalarına erişebilir, sıralama listelerini CSV olarak indirebilirsiniz. Clarivate'in Journal Citation Reports aracı ise abonelikle çalışır; bu yüzden Scimago dergi seçiminin ilk aşamasında sık kullanılır.
SJR değeri kaç olursa iyidir?
SJR için alanlardan bağımsız bir iyi değer yoktur. Atıf alışkanlıkları alandan alana çok değiştiği için aynı değer bir alanda yüksek, başka bir alanda orta sayılabilir. Bu yüzden derginin değerini kendi kategorisindeki dergilerle ve çeyreğiyle birlikte değerlendirin. Değerin yıllar içindeki eğilimi de tek bir yılın rakamından daha bilgilendiricidir.
Scimago'da Q1 olan dergi teşvikte Q1 sayılır mı?
Hayır. Türkiye'de akademik teşvikte çeyrek katsayısı Web of Science sınıflamasına göre uygulanır; Scimago çeyreği bu katsayıyı belirlemez. Bir dergi Scimago'da Q1 olup Web of Science'ta hiç taranmıyor olabilir. Doçentlik ve kurum kriterlerinde de hangi kaynağın esas alındığını ilgili kuralın metninden kontrol edin.
SJR ile impact factor arasındaki fark nedir?
SJR Scopus verisine dayanır, önceki üç yılın belgelerine gelen atıfları kullanır ve atıfları atıf yapan derginin prestijine göre ağırlıklandırır. Impact factor ise Web of Science verisine dayanır, önceki iki yılın yayınlarını kullanır ve her atıfı eşit sayar. Bu yüzden iki değer aynı ölçekte değildir ve aynı dergi için farklı çeyrekler üretebilir.
Atıf & Bibliyometri: sık sorulanlar
H-indeks nedir?
H-indeks, bir araştırmacının yayın ve atıf etkisini ölçen göstergedir. H-indeksiniz h ise, en az h makaleniz var ve her biri en az h kez atıf almıştır.
