İçindekiler 13 başlık · 9 dk
- APA'nın ChatGPT kuralı neden değişti?
- Belirli bir ChatGPT sohbetine nasıl kaynak gösterilir?
- Türkçe tezde köşeli parantez nasıl yazılır?
- Aracın geneline nasıl kaynak gösterilir?
- Metin içinde ChatGPT'ye nasıl atıf yapılır?
- Yapay zekâ çıktısından alıntı
- İstem (prompt) ve sohbet dökümü nereye yazılır?
- Ne zaman kaynak gösterilir, ne zaman yalnız beyan edilir?
- ChatGPT bilimsel bir kaynak olarak kullanılabilir mi?
- Tezde ve makalede önce hangi kural geçerli?
- Adım adım kontrol listesi
- Sık yapılan hatalar
- Kaynaklar ve resmî bağlantılar
Kısaca: APA'nın Eylül 2025'te güncellediği rehbere göre iki biçim var. Belirli bir sohbete atıf: OpenAI. (2025, 21 Ağustos). Sohbet başlığı [Generative AI chat]. ChatGPT. paylaşım bağlantısı. Aracın geneline atıf: OpenAI. (2025). ChatGPT [Large language model]. https://chatgpt.com/. Metin içinde (OpenAI, 2025) yazılır. Yazar aracı geliştiren şirkettir; yapay zekâ yazar olamaz. Sürüm numarası artık her kaynakçada varsayılan olarak istenmez.
Bu madde yalnız ChatGPT, Claude, Gemini ve Perplexity gibi üretken yapay zekâ araçlarına nasıl kaynak gösterileceğini anlatır. Makale, kitap, tez, web sayfası gibi öteki kaynak türlerinin APA 7 biçimi için APA 7 kaynak gösterme ve kaynakça örnekleri maddesine bakın. Yapay zekâyı tezde ya da makalede hangi işler için etik biçimde kullanabileceğinizi ise lisansüstü eğitimde yapay zekâ araçları maddesi ele alır.
APA'nın ChatGPT kuralı neden değişti?
APA Style ekibi ilk yönlendirmesini Nisan 2023'te yayımladı. O dönemde bir sohbeti başkalarıyla paylaşmak mümkün olmadığı için yalnız aracın kendisine atıf yapılması ve kaynakçaya sürüm bilgisinin, örneğin “(Mar 14 version)”, yazılması öneriliyordu. Eylül 2025'te yayımlanan üç bölümlük yeni dizi bu öneriyi güncelledi; 2023 yazısı artık arşiv amacıyla tutuluyor.
Değişikliğin gerekçesi basit: araçların çoğu artık her sohbet için bir başlık ve benzersiz bir paylaşım bağlantısı veriyor. Okur, atıf yaptığınız sohbeti açıp görebildiğine göre, uygun durumlarda belirli sohbete atıf yapmak öneriliyor.
| Konu | 2023 yazısı (arşiv) | 2025 dizisi (güncel) |
|---|---|---|
| Neye atıf yapılır? | Yalnız araca | Belirli sohbete ya da araca; okura hangisi yararlıysa |
| Sürüm numarası | Kaynakçada yazılması önerilirdi | Varsayılan olarak istenmez; model adı varsa eklenebilir |
| Tarih | Kullanılan sürümün yılı | Sohbette gün-ay-yıl; araçta son güncellemenin yılı |
| Köşeli parantezli açıklama | [Large language model] | Sohbette [Generative AI chat], araçta [Large language model] |
| Bağlantı | Aracın adresi | Sohbette paylaşım bağlantısı, araçta aracın adresi |
İnternette ve hazır şablonlarda hâlâ 2023 biçimi dolaşıyor. “OpenAI. (2023). ChatGPT (Mar 14 version) [Large language model]” kalıbını gördüğünüzde bunun eski öneri olduğunu bilin. Enstitünüz ya da dergi eski biçimi istemiyorsa güncel biçimi kullanın.
Belirli bir ChatGPT sohbetine nasıl kaynak gösterilir?
Metninizde bir sohbetten belirli bir bilgiyi, cümleyi ya da çıktıyı kullanıyorsanız ve okurun o sohbeti görmesi işe yarayacaksa, sohbetin kendisine atıf yapın. APA'nın kalıbı şudur:
Şirket Adı. (yıl, gün ay). Sohbetin başlığı [Generative AI chat]. Araç adı ya da model. Sohbetin paylaşım bağlantısı
| Öğe | Ne yazılır? | Dikkat |
|---|---|---|
| Yazar | Aracı geliştiren şirket: OpenAI, Anthropic, Google, Perplexity AI | Kendi adınızı ya da aracın adını yazar olarak yazmayın |
| Tarih | Sohbetin yapıldığı ya da bittiği gün | Türkçe metinde gün-ay sırası: (2026, 12 Mart) |
| Başlık | Aracın sohbete verdiği ya da sizin düzenlediğiniz başlık, italik | Kaynakça oluşturmadan önce başlığı açıklayıcı hâle getirin |
| Açıklama | [Generative AI chat] | Türkçe karşılık için kılavuzunuza bakın |
| Kaynak | Aracın ya da modelin adı, ardından paylaşım bağlantısı | Sohbeti bitirdikten sonra paylaşım bağlantısını alın |
Varsayımsal bir örnek:
OpenAI. (2026, 12 Mart). Nitel araştırmada doygunluk kavramı [Generative AI chat]. ChatGPT. https://chatgpt.com/share/…
Örnekteki tarih, başlık ve kısaltılmış bağlantı varsayımsaldır; kendi kaynakçanızda sohbetin tam paylaşım bağlantısını yazın. Claude için yazar Anthropic, Gemini için Google, Perplexity için Perplexity AI olur; kalıp değişmez.
APA'nın 2025 yazısına göre, paylaşılan bir sohbeti sonradan sürdürdüğünüzde yeni yazışmalar başkalarına görünmeyebilir; okur yalnız paylaşım anındaki hâli görür. Atıf yapacağınız sohbeti tamamladıktan sonra paylaşın ve bağlantıyı kendi hesabınızdan çıkış yapmış bir tarayıcıda açarak kontrol edin.
Türkçe tezde köşeli parantez nasıl yazılır?
APA'nın örnekleri İngilizcedir ve APA bu açıklamaların Türkçesini vermez. Türkçe metinlerde “[Üretken yapay zekâ sohbeti]” ve “[Büyük dil modeli]” gibi çeviriler kullanılabilir; ama bu bir APA kuralı değil, uyarlamadır. Enstitü yazım kılavuzunuz ya da derginin yazım kuralları bir biçim belirliyorsa ona uyun ve bütün metinde aynı biçimi kullanın.
Aracın geneline nasıl kaynak gösterilir?
Belirli bir sohbete atıf okura yarar sağlamıyorsa, sohbeti paylaşmak uygun ya da etik değilse (örneğin katılımcı verisi içeriyorsa) ya da yalnızca bir aracı kullandığınızı belirtiyorsanız aracın geneline atıf yapılır. Bu biçim, APA Yayın Kılavuzu'nun yazılım kalıbına dayanır:
Şirket Adı. (yıl). Araç ya da model adı [Large language model]. Aracın adresi
| Araç | Yazar | Kaynakçadaki adres |
|---|---|---|
| ChatGPT | OpenAI | https://chatgpt.com/ |
| Claude | Anthropic | https://claude.ai/new |
| Gemini | https://gemini.google.com | |
| Perplexity | Perplexity AI | https://www.perplexity.ai/ |
Örnek: OpenAI. (2025). ChatGPT [Large language model]. https://chatgpt.com/ (italik yalnız araç adıdır). Yıl, aracın en son güncellendiği yıldır; araç bir güncelleme tarihi göstermiyorsa web sitesindeki ya da uygulamadaki telif yılı kullanılır. Model adı biliniyorsa yazılabilir; yalnız aracın adını yazmak da kabul edilir. Araç bir sürüm numarası gösteriyorsa addan sonra parantez içinde, italik olmadan eklenebilir.
Metin içinde ChatGPT'ye nasıl atıf yapılır?
Metin içi atıf, öteki kurum yazarlı kaynaklarda olduğu gibi şirket adı ve yıldan oluşur:
- Parantez içi: (OpenAI, 2025)
- Anlatı içi: OpenAI (2025)
- Birden çok araç: (Anthropic, 2025; Google, 2025; OpenAI, 2025)
Aynı yıl içinde aynı şirketin birden çok sohbetine atıf yapıyorsanız APA 7'nin genel kuralı geçerlidir: yıla harf eklenir, (OpenAI, 2026a) ve (OpenAI, 2026b) gibi.
Yapay zekâ çıktısından alıntı
Çıktıdan birebir aldığınız ifadeler, öteki doğrudan alıntılar gibi tırnak içinde verilir ve atıfla birlikte yazılır; 40 ve daha fazla sözcükten oluşan alıntılarda APA 7'nin blok alıntı kuralı uygulanır. Alıntıyı metne katmadan önce ne sorduğunuzu da belirtmek okurun çıktıyı değerlendirmesini kolaylaştırır. APA'nın önerdiği kalıba benzer bir cümle: “Gemini'ye (Google, 2025) şu istemi verdim: …”
İstem (prompt) ve sohbet dökümü nereye yazılır?
İstemler kaynakçaya yazılmaz. APA'nın gerekçesi, istemin kaynakçanın dört öğesine (yazar, tarih, başlık, kaynak) uymaması, kaynağa ulaşmayı kolaylaştırmaması ve çoğu zaman uzun olmasıdır. Bunun yerine:
- İstemleri kendiniz için kaydedin. Hangi aracı, hangi tarihte, hangi istemle kullandığınızı bir dosyada tutun; danışmanınız ya da editör sorduğunda gösterebilirsiniz.
- Gerekiyorsa metinde açıklayın. Yapay zekâyı yöntemin bir parçası olarak kullandıysanız istemi yöntem bölümünde anlatın.
- Uzun dökümleri eke koyun. Uzun çıktıları ek ya da çevrim içi ek materyal olarak verebilirsiniz; her eke metinde en az bir kez değinin.
- Biçime danışmanla ya da editörle karar verin. İstemin metinde, ekte ya da hiç verilmemesi APA'ya göre isteğe bağlıdır; karar, çalışmanızı değerlendiren kişi ya da kurumla verilir.
Ne zaman kaynak gösterilir, ne zaman yalnız beyan edilir?
Her yapay zekâ kullanımı kaynakçaya girmez. APA'nın 2025 dizisi, kullanım amacına göre farklı yollar önerir:
| Kullanım | Ne yapılır? |
|---|---|
| Kendi metninizi düzeltmek, dilini iyileştirmek | Yöntem bölümünde ya da yazar notunda beyan edin, araca genel atıf yapın |
| Okuduğunuz yabancı dildeki bir kaynağı anlamak için çevirmek | Araca atıf yapmayın; alıntı ya da özetleme yaptığınız özgün kaynağa atıf yapın |
| Kendi metninizi başka dile çevirmek | Kullanımı belirtin, araca genel atıf yapın; mümkünse çeviriyi o dili bilen birine okutun |
| Tablo ya da şekil hazırlamak | Yapay zekâ kullanımını tablo ya da şekil notunda belirtin |
| Yapay zekâ araştırmanın bir öğesiyse (örneğin katılımcılarla etkileşen bir araç) | Araca genel atıf yapın, sohbetleri veri seti gibi saklayın |
| Yapay zekâyı arama motoru gibi kullanmak | Çoğu durumda araca değil, okuyup kullandığınız kaynaklara atıf yapın; sistematik derlemede arama aracını yöntemde belirtin |
| Kelime işlemci gibi yaygın yazılımlara gömülü özellikler | Genellikle yazım denetimi gibi değerlendirilir, atıf gerekmez |
Bu tablo APA biçiminin önerisidir; kurumunuzun ya da derginizin beyan kuralı ayrıca geçerlidir. Beyanın makaledeki yeri ve öteki zorunlu beyanlar için akademik yayında etik beyanlar maddesine, görsellere özgü kurallar için yapay zekâ ile üretilmiş görseller maddesine bakabilirsiniz.
ChatGPT bilimsel bir kaynak olarak kullanılabilir mi?
Kaynak göstermek, bilginin doğru olduğunu kanıtlamaz; yalnızca nereden geldiğini gösterir. APA'nın 2025 yazısı, yapay zekânın var olmayan çalışmalara ya da iddiayı desteklemeyen gerçek çalışmalara atıf üretebileceği konusunda açıkça uyarır ve yazarların bütün çıktıyı denetleyip sorumluluğunu üstlenmesi gerektiğini vurgular.
Bu nedenle bir olgu, tanım ya da bulgu için ChatGPT'yi kaynak göstermek yerine, çıktının dayandığı özgün çalışmayı bulup okuyun ve ona atıf yapın. Yapay zekâya atıf, çalışmanızın konusu yapay zekânın kendisi olduğunda ya da çıktıyı bir örnek olarak incelediğinizde anlam taşır. Uydurma kaynakları ayıklamak için kaynak gösterme hataları maddesindeki kontrolleri uygulayabilirsiniz.
Yapay zekâyı yazar olarak göstermeyin. APA, yapay zekânın yaşayan ve onay verebilen bir insan olmadığı için yazar olamayacağını belirtir; kaynakçadaki “yazar” öğesi, aracı geliştiren şirkettir. Yapay zekâ çıktısını beyan etmeden kendi metniniz gibi sunmak öğrenciler için akademik usulsüzlük sayılabilir; bu konuda intihal ve öz intihal maddesine de bakın.
Tezde ve makalede önce hangi kural geçerli?
APA, yapay zekâ kullanımına izin verilip verilmediği sorusunun tek bir cevabı olmadığını, kararın öğretim elemanı, bölüm, editör ya da yayıncı gibi çalışmayı değerlendiren yetkili tarafından verildiğini söyler. Bir politika yoksa çalışmanızı değerlendirenlerle önceden konuşmanızı önerir.
- Tezde: Enstitünüzün yazım kılavuzu ve varsa yapay zekâ politikası, APA'dan önce gelir. Danışmanınızla hangi kullanımın kabul edildiğini yazılı olarak netleştirin. Türkiye'de YÖK de Mayıs 2024'te “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber”i yayımladı; rehbere göre yazım aşamasında yapay zekâ kullanılan bölümler yöntem kısmında açıklanmalıdır. Beyan metnini nasıl yazacağınızı makale ve tezde yapay zekâ kullanım beyanı maddesinde bulabilirsiniz.
- Dergi makalesinde: Derginin yazar rehberindeki yapay zekâ bölümünü okuyun; beyanın yeri (yöntem, teşekkür, ayrı bir beyan başlığı) dergiden dergiye değişir. APA'nın kendi dergileri, yapay zekâ kullanımının yöntem bölümünde, yazar notunda ya da metnin uygun bir yerinde beyan edilmesini ister.
- Ödev ve dönem projesinde: Dersin politikasına bakın; bazı öğretim elemanları yapay zekâ kullanımını metin içinde gerekçelendirmenizi isteyebilir.
Adım adım kontrol listesi
- Kullanımın kurumunuzda ya da dergide serbest olup olmadığını öğrenin.
- Kullanımın türünü belirleyin: belirli bir çıktıyı mı aktarıyorsunuz, yoksa aracı genel olarak mı kullandınız?
- Belirli çıktıyı aktarıyorsanız sohbetin başlığını açıklayıcı hâle getirin, sohbeti bitirip paylaşım bağlantısını alın.
- Kaynakça girdisini yazın: şirket, tarih, italik başlık, köşeli parantezli açıklama, araç adı, bağlantı.
- Metin içinde (Şirket, yıl) biçiminde atıf yapın; birebir alıntıyı tırnakla verin.
- Çıktıdaki her olguyu ve kaynağı özgün kaynaktan doğrulayın.
- Kullanımı istenen yerde beyan edin ve istemlerinizi kayıt altında tutun.
Kaynakçanızı elle yazmak yerine bir kaynak yöneticisi kullanıyorsanız, sohbet girdisini “web sayfası” ya da “yazılım” türünde oluşturup alanları yukarıdaki kalıba göre düzeltin. Bu araçların kullanımı için Zotero kullanım rehberi maddesine bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Yazar olarak “ChatGPT” yazmak: Yazar aracın kendisi değil, geliştiren şirkettir: OpenAI.
- Kişisel iletişim olarak göstermek: APA, bir insanla yazışma olmadığı için yapay zekâ çıktısını kişisel iletişim saymaz; kaynakçada girdi açılır.
- İstemi kaynakçaya yazmak: İstem başlık değildir; gerekiyorsa metinde ya da ekte verilir.
- Ana sayfa adresi yazmak: Sohbete atıfta paylaşım bağlantısı, araca atıfta aracın doğrudan adresi kullanılır.
- Eski 2023 kalıbını sorgusuz kopyalamak: Sürüm numarası artık varsayılan olarak istenmez; belirli sohbete atıf mümkündür.
- Çıktıdaki kaynakları denetlemeden kullanmak: Yapay zekânın önerdiği her makaleyi veri tabanında bulup okumadan kaynakçaya almayın.
Kaynaklar ve resmî bağlantılar
- APA Style: Citing generative AI in APA Style, Part 1 — Reference formats (Eylül 2025)
- APA Style: Part 2 — AI as a search engine and AI integrated into common software (Eylül 2025)
- APA Style: Part 3 — Is AI “allowed” in APA Style? (Eylül 2025)
- APA Style: How to cite ChatGPT (Nisan 2023, arşiv yazısı)
- YÖK: Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber (Mayıs 2024, Marmara Üniversitesi'nin yayımladığı kopya)
Sık sorulanlar
ChatGPT kaynakçada nasıl yazılır?
Belirli bir sohbete atıf yapıyorsanız şirket adı, sohbet tarihi, italik sohbet başlığı, köşeli parantezde Generative AI chat açıklaması, araç adı ve paylaşım bağlantısı yazılır: OpenAI. (2025, 21 Ağustos). Başlık [Generative AI chat]. ChatGPT. bağlantı. Aracın geneline atıfta ise OpenAI. (2025). ChatGPT [Large language model]. https://chatgpt.com/ kalıbı kullanılır.
APA 7'de ChatGPT metin içinde nasıl gösterilir?
Metin içinde yazar olarak aracı geliştiren şirket ve yıl yazılır. Parantez içi atıf (OpenAI, 2025), anlatı içi atıf OpenAI (2025) biçimindedir. Aynı yıl içinde aynı şirketin birden çok sohbetine atıf yapıyorsanız yıla harf eklenir: (OpenAI, 2026a), (OpenAI, 2026b). Birebir aldığınız ifadeleri tırnak içinde verin.
ChatGPT'ye sorduğum soru (prompt) kaynakçaya yazılır mı?
Hayır. APA'ya göre istem kaynakçanın yazar, tarih, başlık ve kaynak öğelerine uymadığı ve kaynağa ulaşmayı kolaylaştırmadığı için kaynakçaya yazılmaz. İstemlerinizi kendiniz için kaydedin; gerekiyorsa yöntem bölümünde anlatın ya da uzun dökümleri eke koyun. İstemin metinde verilip verilmeyeceğine danışmanınız ya da editörle birlikte karar verilir.
ChatGPT kaynak gösterilirken sürüm numarası yazılır mı?
APA'nın 2023 yazısı “(Mar 14 version)” gibi bir sürüm bilgisi öneriyordu. Eylül 2025'teki güncel yönlendirme ise sürüm numarasının artık her kaynakçada varsayılan olarak yazılmasını önermiyor. Model adını biliyorsanız ekleyebilirsiniz, yalnız aracın adını yazmak da kabul edilir. Araç bir sürüm numarası gösteriyorsa addan sonra parantez içinde, italik olmadan eklenebilir.
Yapay zekâyı yalnız dil düzeltmesi için kullandıysam kaynak göstermem gerekir mi?
APA'nın 2025 önerisine göre yapay zekâyla kendi metninizi düzelttiyseniz bunu yöntem bölümünde ya da yazar notunda beyan edip araca genel atıf yapmanız beklenir. Kelime işlemcilere gömülü yazım denetimi gibi özellikler ise genellikle atıf gerektirmez. Enstitünüzün ya da derginizin kuralı daha katıysa o kural geçerlidir.
ChatGPT tezde yazar ya da kişisel iletişim olarak gösterilebilir mi?
Hayır. APA, yapay zekânın onay verebilen bir insan olmadığı için yazar olamayacağını belirtir; kaynakçada yazar, aracı geliştiren şirkettir. Bir insanla yazışma da olmadığı için çıktı kişisel iletişim olarak gösterilmez; kaynakçada normal bir girdi açılır ve metin içinde şirket adıyla atıf yapılır.
