Düzenleyicilik (Moderation) Analizi ? X-Y İlişkisi W'ye Göre Değişiyor mu?
Düzenleyicilik (Moderation) Nedir?
X ile Y arasındaki ilişkinin GÜCÜ veya YÖNÜ, W düzenleyici değişkenine göre değişiyor mu? Örnek: "Motivasyonun başarıya etkisi, deneyim yılına (W) göre değişiyor mu?" Deneyimli akademisyenlerde motivasyon etkisi daha güçlü olabilir ? bunu moderation analizi test eder.
Kavram
Aracılık (Mediation): X ? M ? Y (mekanizma sorusu: NASIL etkiliyor?)
Düzenleyicilik (Moderation): X × W ? Y (koşul sorusu: NE ZAMAN / KİM İÇİN etkiliyor?)
İkisi tamamen farklı sorulara cevap verir ? karıştırmayın.
PROCESS Macro ile Uygulama
SPSS: Analyze ? Regression ? PROCESS ? Model 1 (basit düzenleyicilik) ? Y = bağımlı, X = bağımsız, W = düzenleyici ? OK.
Çıktıyı Okuma
Interaction (X × W): p < .05 ise düzenleyicilik etkisi anlamlı. Bu en kritik satır.
Conditional effects: W'nin farklı düzeylerinde (düşük/orta/yüksek veya -1SD/M/+1SD) X?Y ilişkisinin gücü gösterilir.
Johnson-Neyman tekniği: W'nin tam olarak hangi değerinde X?Y ilişkisi anlamlı hale geliyor (veya anlamsızlaşıyor). Kesim noktası verir.
APA Raporlama
"Motivasyonun akademik başarı üzerindeki etkisinde deneyim yılının düzenleyici rolü PROCESS Model 1 ile incelenmiştir. Etkileşim terimi anlamlı bulunmuştur (B = .12, SE = .04, p = .003), bu da deneyim yılının düzenleyici rol oynadığını göstermektedir. Koşullu etkiler incelendiğinde, motivasyonun başarı üzerindeki etkisi düşük deneyimde anlamsız (B = .08, p = .21), orta deneyimde anlamlı (B = .20, p = .01) ve yüksek deneyimde güçlü düzeyde anlamlı (B = .32, p < .001) bulunmuştur."