Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/CFA) ? Ölçek Geçerliliği İçin

DFA Nedir?

Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA/CFA), daha önce kuramsal olarak veya AFA ile belirlenen bir faktör yapısının veriye uyumunu test eder. "Bu ölçek gerçekten 3 boyuttan mı oluşuyor?" sorusuna cevap verir. Ölçek uyarlama çalışmalarında ve SEM'in ölçüm modelinde zorunludur.

AFA vs DFA

AFA (Açımlayıcı): "Bu maddeler kaç faktöre ayrılıyor?" ? keşif amaçlı. Pilot çalışmada.

DFA (Doğrulayıcı): "Bu maddeler önceden belirlenen faktörlere uyuyor mu?" ? doğrulama amaçlı. Ana çalışmada.

Kural: AFA ve DFA FARKLI örneklemlere uygulanmalı! Aynı veriden AFA + DFA = yanlış.

Uygulama Araçları

AMOS (SPSS eklentisi): Grafik arayüz, sürükle-bırak. Türkiye'de en yaygın. Model çizin ? verinizi bağlayın ? analiz çalıştırın.

R (lavaan paketi): Ücretsiz, script bazlı. model <- 'faktor1 =~ m1 + m2 + m3; faktor2 =~ m4 + m5 + m6' ? cfa(model, data).

Mplus: En güçlü ama ücretli.

Uyum İndeksleri

?²/df: < 3 kabul, < 2 iyi. Büyük örneklemlerde anlamlı çıkması normal ? diğer indekslere bakın.

CFI (Comparative Fit Index): > .90 kabul, > .95 iyi.

TLI (Tucker-Lewis Index): > .90 kabul, > .95 iyi.

RMSEA: < .08 kabul, < .05 iyi. %90 güven aralığı da raporlanmalı.

SRMR: < .08 kabul.

En az 3-4 indeks birlikte raporlayın.

Faktör Yükleri

Her maddenin kendi faktörüne yüklenme katsayısı. Standardize yük > .50 kabul, > .70 iyi. < .40 olan maddeleri çıkarmayı düşünün. Yükler AMOS'ta okların üzerinde, lavaan'da summary çıktısında görünür.

APA Raporlama

"Ölçeğin yapı geçerliliği DFA ile test edilmiştir. Üç faktörlü model veriye iyi uyum göstermiştir: ?²(87) = 142.56, p < .001, ?²/df = 1.64, CFI = .96, TLI = .95, RMSEA = .048 [.032, .063], SRMR = .042. Tüm maddelerin standardize faktör yükleri .58-.89 arasında bulunmuştur."