SPSS'te Dummy (Kukla) Değişken Kodlama ? Regresyonda Kategorik Değişken Kullanma

Problem: Regresyona Kategorik Değişken Giremez

Regresyon sürekli değişkenlerle çalışır. "Cinsiyet" (kadın/erkek) veya "fakülte" (eğitim/fen/tıp) gibi kategorik değişkenleri doğrudan modele koyamazsınız. Çözüm: dummy (kukla) değişken oluşturmak.

Dummy Kodlama Mantığı

Kural: k kategorili değişken ? (k-1) dummy değişken oluşturulur. 1 kategori referans olarak kalır.

Örnek (cinsiyet ? 2 kategori): 1 dummy yeterli. Kadın=1, Erkek=0 (veya tersi). Erkek referans kategori.

Örnek (fakülte ? 3 kategori): 2 dummy gerekli. Dummy1: Fen=1, diğerleri=0. Dummy2: Tıp=1, diğerleri=0. Eğitim referans (her iki dummy'de 0).

SPSS'te Otomatik Dummy Kodlama

Yöntem 1 (Otomatik): Regression menüsünde kategorik değişkeni "Categorical" butonuyla tanımlayın. SPSS otomatik dummy oluşturur.

Yöntem 2 (Manuel): Transform ? Recode into Different Variables ile her kategori için 0/1 değişken oluşturun. Daha fazla kontrol sağlar.

Yöntem 3 (Syntax): IF (fakulte=1) dummy_fen=1. IF (fakulte?1) dummy_fen=0. Execute.

Referans Kategori Seçimi

Kural: En büyük grup, kontrol grubu veya teorik olarak "temel" kategori referans olsun. Diğer kategorilerin katsayısı "referansa göre fark" olarak yorumlanır.

Yorum: Dummy_fen katsayısı = 0.45, p = .02 ? "Fen fakültesi öğrencileri, Eğitim fakültesine (referans) göre 0.45 birim daha yüksek puan almıştır."

Sık Hatalar

1. Dummy trap: k kategorili değişken için k dummy oluşturmak ? mükemmel çoklu doğrusallık. (k-1) oluşturun!

2. 1-2-3 kodlu kategorik değişkeni doğrudan regresyona koymak ? SPSS sayısal değer olarak işler, sıralama varsayar. YANLIŞ!

3. Referans kategoriyi unutmak ? katsayıyı yanlış yorumlamak.