AFA ve DFA Farkı ? Ne Zaman Açımlayıcı, Ne Zaman Doğrulayıcı Faktör Analizi?

Temel Fark

AFA (Açımlayıcı): "Bu maddeler kaç faktöre ayrılıyor?" ? KEŞİF amaçlı. Yapı bilinmiyor, veriden çıkarılıyor.

DFA (Doğrulayıcı): "Kuramsal yapı veriye uyuyor mu?" ? DOĞRULAMA amaçlı. Yapı biliniyor, test ediliyor.

Ne Zaman AFA?

1. Yeni ölçek geliştiriyorsanız ? maddeler henüz gruplandırılmamış.

2. Mevcut ölçeği farklı bir kültüre/bağlama uyarlıyorsanız ? yapı değişmiş olabilir.

3. Keşif aşamasındasınız ? "bakalım ne çıkacak" yaklaşımı.

Araç: SPSS (Analyze ? Dimension Reduction ? Factor).

Ne Zaman DFA?

1. AFA ile bulunan yapıyı yeni örneklemde doğrulamak istiyorsanız.

2. Mevcut ölçeği (yapısı bilinen) kendi örnekleminizde test ediyorsanız.

3. SEM modeli kurmadan önce ölçüm modelini doğrulamak istiyorsanız.

Araç: AMOS, R (lavaan), Mplus. SPSS'te DFA doğrudan YOKTUR.

Aynı Örneklemde İkisi Yapılır mı?

En iyi uygulama: Örneklemi ikiye bölün. Yarısıyla AFA, yarısıyla DFA. Bu "cross-validation" yaklaşımıdır.

Kabul edilebilir: Tüm örneklemle AFA + ayrı çalışmada DFA. Veya literatürde yapısı bilinen ölçekte sadece DFA yeterli.

Tartışmalı: Aynı örneklemde sırayla AFA + DFA yapmak eleştirilebilir ? "kendi verinizi kendi verinizle doğruladınız."

Uyarlama Çalışmasında Sıra

1. Dil eşdeğerliği (çeviri-geri çeviri).

2. Uzman görüşü (kapsam geçerliliği).

3. Pilot uygulama ? madde analizi.

4. AFA ? yapı keşfi (mevcut yapıyla karşılaştırma).

5. DFA ? yapı doğrulama (ayrı örneklem veya ayrı çalışma).

6. Güvenilirlik (Cronbach ?, McDonald ?).

7. Yakınsak/ayrışma geçerliliği.

AFA Sonuçları Kötü Çıktıysa

KMO < .60: Veri faktör analizine uygun değil. Örneklem artırın veya maddeleri revize edin.

Çapraz yüklenme: Bir madde 2+ faktöre yükleniyor (fark < .10). Maddeyi çıkarın veya revize edin.

Faktör yükü < .40: Madde hiçbir faktöre yeterince yüklenmiyor ? çıkarın.