Non-Parametrik Testler ? Normal Dağılmayan Veriler İçin Rehber

Non-Parametrik Test Ne Zaman Kullanılır?

Verileriniz normal dağılım göstermiyorsa (Shapiro-Wilk p < .05), örneklem çok küçükse (n < 30), veriler sıralama düzeyindeyse (Likert ölçek tartışmalı) veya aşırı uç değerler (outliers) varsa non-parametrik testler kullanılır. Parametrik testlerin varsayımları karşılanmadığında güvenilir alternatiftirler.

Parametrik ? Non-Parametrik Karşılıklar

Bağımsız t-testi ? Mann-Whitney U testi. 2 bağımsız grup karşılaştırması.

Eşleştirilmiş t-testi ? Wilcoxon İşaretli Sıralar testi. 2 bağımlı ölçüm karşılaştırması.

Tek yönlü ANOVA ? Kruskal-Wallis H testi. 3+ bağımsız grup karşılaştırması.

Tekrarlı ölçümler ANOVA ? Friedman testi. 3+ bağımlı ölçüm karşılaştırması.

Pearson korelasyon ? Spearman sıra korelasyonu. İki değişken arası ilişki.

Ki-kare testi: Zaten non-parametrik ? kategorik veriler arası ilişki.

SPSS'te Uygulama

Mann-Whitney U: Analyze ? Nonparametric Tests ? Legacy Dialogs ? 2 Independent Samples. Test Variable: bağımlı değişken, Grouping Variable: grup değişkeni.

Kruskal-Wallis: Analyze ? Nonparametric Tests ? Legacy Dialogs ? K Independent Samples.

Wilcoxon: Analyze ? Nonparametric Tests ? Legacy Dialogs ? 2 Related Samples.

Sonuçları Yorumlama

Mann-Whitney U: U değeri ve p değeri raporlanır. Sıra ortalamaları (mean rank) karşılaştırılır. "Deney grubunun sıra ortalaması (85.3) kontrol grubundan (65.7) anlamlı düzeyde yüksektir, U = 1250, p = .003."

Kruskal-Wallis: H değeri ve p değeri. Anlamlı çıkarsa post-hoc: Mann-Whitney U ile ikili karşılaştırma (Bonferroni düzeltmesiyle).

Etki Büyüklüğü

Non-parametrik testlerde etki büyüklüğü: r = Z / ?N. |r| = .10 küçük, .30 orta, .50 büyük. Hakemler etki büyüklüğü raporlanmasını bekler ? sadece p değeri yetmez.

APA Raporlama Örneği

"Mann-Whitney U testi sonucuna göre, deney grubu (Mdn = 4.5) ile kontrol grubu (Mdn = 3.8) arasında anlamlı fark bulunmuştur, U = 1250, z = -2.98, p = .003, r = .27."