Tez İçin Doğru İstatistik Yöntemi Nasıl Seçilir?

Doğru Test Neden Kritik?

Yanlış istatistiksel test kullanmak tezinizin reddine veya ciddi revizyona yol açabilir. Hakem değerlendirmelerinde en sık eleştirilen konu yöntem ve istatistik bölümüdür. Doğru testi seçmek için 3 soruyu cevaplamanız gerekir: verilerim ne tür, kaç grupum var ve ne karşılaştırıyorum?

Karar Ağacı

1 grup, normallik varsayımı karşılanıyor ? Tek örneklem t-testi

2 bağımsız grup, sürekli veri, normal dağılım ? Bağımsız örneklem t-testi

2 bağımlı grup (ön test-son test) ? Eşleştirilmiş t-testi

3+ bağımsız grup ? Tek yönlü ANOVA (post-hoc: Tukey, Bonferroni)

2 grup, normal dağılmıyor ? Mann-Whitney U testi

3+ grup, normal dağılmıyor ? Kruskal-Wallis testi

İki sürekli değişken arası ilişki ? Pearson korelasyon (normal) veya Spearman (normal değil)

Bağımlı değişkeni yordama ? Çoklu regresyon analizi

Kategorik veriler arası ilişki ? Ki-kare testi

Yapısal model test etme ? Yapısal eşitlik modellemesi (SEM)

Normallik Nasıl Test Edilir?

Shapiro-Wilk testi (n<50) veya Kolmogorov-Smirnov testi (n?50). Çarpıklık ve basıklık değerleri -1.5 ile +1.5 arasıysa kabul edilebilir. Histogram ve Q-Q plot ile görsel kontrol.

Yazılım Seçimi

SPSS: En yaygın. Sosyal bilimler standardı. Arayüz kolay, menü bazlı.

R: Ücretsiz, açık kaynak. Esnek ve güçlü. Öğrenme eğrisi dik ama uzun vadede en faydalı.

Python: Veri bilimi odaklı. pandas, scipy, statsmodels kütüphaneleri. Büyük veri ve makine öğrenmesi için ideal.

AMOS/LISREL: Yapısal eşitlik modellemesi (SEM) için.