ANOVA Sonrası Post-Hoc Testler ? Hangi Testi Ne Zaman Kullanmalı?

Post-Hoc Test Neden Gerekli?

ANOVA 3 veya daha fazla grup arasında anlamlı fark olduğunu söyler ama HANGİ gruplar arasında fark olduğunu söylemez. Post-hoc testler tam olarak bu soruyu cevaplar: "A ile B mi, A ile C mi, B ile C mi farklı?" ANOVA anlamlı çıkmadıysa (p > .05) post-hoc test YAPILMAZ.

Hangi Testi Seçmeliyim?

Varyanslar Eşitse (Levene p > .05)

Tukey HSD: En yaygın kullanılan. Tüm ikili karşılaştırmaları yapar. Grup büyüklükleri eşit veya yakın olduğunda ideal. Orta düzey muhafazakar ? dengelidir.

Bonferroni: En muhafazakar test. Tip I hata kontrolü çok sıkı. Karşılaştırma sayısı az olduğunda (3-4 grup) uygun. Çok grup olduğunda aşırı muhafazakar olabilir.

Scheffé: En esnek ama en muhafazakar. Karmaşık karşılaştırmalar (A+B vs C gibi) için gerekli. Basit ikili karşılaştırmalarda Tukey tercih edin.

LSD (Fisher): En liberal ? Tip I hata kontrolü zayıf. Keşifsel çalışmalarda ve 3 grup olduğunda kullanılabilir. Genel olarak önerilmez.

Varyanslar Eşit Değilse (Levene p < .05)

Games-Howell: Varyans eşitliği varsayımı ihlal edildiğinde en uygun test. Grup büyüklükleri farklı olduğunda da güçlüdür. Varyans eşitsizliğinde ilk tercih.

Dunnett T3: Games-Howell alternatifi. Küçük örneklemlerde daha muhafazakar.

SPSS'te Uygulama

Analyze ? Compare Means ? One-Way ANOVA ? Post Hoc. Varyans eşitse Tukey ve Bonferroni'yi işaretleyin. Varyans eşit değilse Games-Howell'ı işaretleyin. İkisini birden işaretlemek güvenli bir yaklaşımdır.

Sonuçları Raporlama

"Tek yönlü ANOVA sonucunda gruplar arası anlamlı fark bulunmuştur, F(2, 147) = 8.45, p < .001, ?² = .10. Tukey HSD post-hoc testi sonuçlarına göre, deney grubu (M = 4.2, SD = 0.8) kontrol grubundan (M = 3.4, SD = 0.9) anlamlı düzeyde yüksek puan almıştır (p = .002). Plasebo grubu (M = 3.7, SD = 0.7) ile diğer gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır."