40/a, 40/b ve 40/d Görevlendirme Farkı

Bu madde görevlendirme türlerinin hukuki farkını, yani kimin, nereye, kimin kararıyla ve hangi mali sonuçla görevlendirildiğini anlatır. Ek ders saat ücretlerinin tutarı ve hesabı için akademisyen ek ders ücreti 2026 maddesine bakın. Bir bakanlıkta ya da kamu kurumunda görev için 38. madde görevlendirmesi, bilimsel amaçlı yurt içi ve yurt dışı görevler için akademisyen yurt dışı görevlendirme maddeleri ayrıntılıdır.

2547 sayılı Kanun'un 40. maddesi neyi düzenler?

40. maddenin başlığı "Kurumlararası yardımlaşma"dır. Amacı, bir yükseköğretim kurumunun öğretim elemanı ihtiyacını başka bir birimden ya da kurumdan karşılamaktır. Madde dört bentten oluşur:

• (a) Ders yükünü tamamlamak için üniversite içinde ve aynı şehirde görevlendirme.
• (b) İhtiyacı olan başka bir üniversitede, en az bir eğitim-öğretim yılı için görevlendirme.
• (c) Kanun kapsamı dışındaki Millî Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ile Emniyet Teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacının (a) bendindeki esaslara göre karşılanması.
• (d) Aynı şehirde görevlendirilebilecek eleman yoksa başka şehirden ders vermek üzere görevlendirme.

Günlük dilde "40/a ile ders veriyorum", "40/b ile başka üniversitedeyim" denildiğinde bu bentler kastedilir. (c) bendi yalnız belirli kurumları ilgilendirdiği için az bilinir; okurların çoğunu (a), (b) ve (d) ilgilendirir.

40/a, 40/b ve 40/d görevlendirme farkı: karşılaştırma tablosu

2547 sayılı Kanun md. 40'taki üç görevlendirme türü

Özellik	40/a	40/b	40/d
Kimler?	Öğretim üyeleri ve öğretim görevlileri	Öğretim üyeleri	Öğretim elemanları
Nereye?	Kendi üniversitesinin diğer birimleri ya da aynı şehirdeki yükseköğretim kurumları	İhtiyacı olan başka bir üniversitenin birimleri	Başka şehirdeki yükseköğretim kurumu
Amaç	Haftalık ders yükünü tamamlamak, gerektiğinde fazlasını vermek	O üniversitede eğitim-öğretim ve araştırma görevi	Aynı şehirde karşılanamayan ders ihtiyacı
Karar	Rektör	Yükseköğretim Kurulu (istek, kişinin rızası, yönetim kurulları görüşü ve rektör önerisiyle)	(a) bendindeki esaslar uygulanır
Süre	Kanunda belirli bir süre yok	En az bir eğitim-öğretim yılı; vakıf kurumlarına toplam en çok iki yıl	Kanunda belirli bir süre yok
Kadro	Kendi biriminde kalır	Beş yıl saklı tutulur	Kendi biriminde kalır
Mali sonuç	Yük içindeki derse ek ders yok; yük üstündeki derse görev yapılan kurumun bütçesinden ek ders	40. maddede ayrıca düzenlenmez; uygulamayı personel biriminden öğrenin	Geçici görev yolluğu ve iki katı ek ders ücreti

Tablodaki temel ayrım şudur: 40/a ve 40/d ders vermeye yöneliktir ve kişi kendi kurumunda çalışmayı sürdürür; 40/b ise kişinin bir süreliğine başka bir üniversitede görev yapmasıdır.

40/a görevlendirmesi nedir?

40/a, öğretim üyesi ve öğretim görevlisinin, bağlı olduğu fakülte ya da yüksekokulda haftalık ders yükünü dolduramaması hâlinde, rektör tarafından aynı üniversitenin başka birimlerinde ya da aynı şehirdeki yükseköğretim kurumlarında görevlendirilmesidir. Örneğin bir fakültede yeterli ders bulamayan öğretim üyesi, aynı üniversitenin meslek yüksekokulunda ya da aynı şehirdeki başka bir üniversitede ders verebilir.

Ücret kuralı iki parçalıdır:

1. Haftalık ders yükü içindeki dersler: Başka bir birimde verilse bile bu saatler için ek ders ücreti ödenmez; zorunlu yükün karşılığı maaştır.
2. Ders yükünün üzerindeki dersler: Başka bir kurumda görevlendirilen kişiye, yükün üzerindeki saatler için görev yaptığı kurumun bütçesinden ek ders ücreti ödenir.

Zorunlu ders yükü 2547 sayılı Kanun'un 36. maddesinde düzenlenir ve bu yük, kadronun bulunduğu birimle sınırlı olmaksızın tamamlanabilir. Kaç saatin zorunlu sayıldığını ve ek dersin nasıl hesaplandığını ek ders maddesinde bulabilir, kendi tutarınızı ek ders ücreti hesaplama aracıyla görebilirsiniz.

40/b görevlendirmesi nedir?

40/b, öğretim üyesinin ihtiyacı olan başka bir üniversitede belirli bir süre çalışmasını sağlar. Görevlendirme için dört unsur birlikte aranır: ihtiyacı olan üniversitenin isteği, öğretim üyesinin kendi arzusu, ilgili yönetim kurullarının görüşü ve rektörün önerisi. Kararı Yükseköğretim Kurulu verir ve görevlendirme en az bir eğitim-öğretim yılı için yapılır.

• Kadro güvencesi: Görevlendirilen öğretim üyesinin kendi üniversitesindeki kadrosu beş yıl süreyle saklı tutulur.
• Atamada öncelik: Açık bir öğretim üyeliği kadrosuna atamada, eşit nitelikteki adaylar arasında gelişmekte olan bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarında bu yolla ya da kadrolu olarak toplam en az beş yıl hizmet etmiş olanlara öncelik verilir.
• Vakıf yükseköğretim kurumları: Vakıf kurumlarına 40/b ile yapılan görevlendirmeler toplam iki yılı geçemez ve bu yolla görevlendirilenlere orada idari görev verilemez. Bu sınır 2014'te kanuna eklenmiştir.

40/b, kişinin rızasına dayanır; kimse bu bent uyarınca isteği dışında başka üniversiteye gönderilemez. Kendi kadronuzu bırakıp başka bir üniversiteye tamamen geçmek ise görevlendirme değil, naklen atamadır; o durumda yolluk ve haklar için akademisyen sürekli görev yolluğu maddesine bakın.

40/d görevlendirmesi nedir?

40/d, kanuna 2004'te eklenen bir bent. (a) bendine göre kendi üniversitesinin aynı şehirdeki birimlerinden ya da aynı şehirdeki diğer yükseköğretim kurumlarından görevlendirilebilecek öğretim elemanı bulunmuyorsa, başka şehirlerden ders vermek üzere görevlendirme yapılabilir. Bu bendin asıl farkı mali sonuçlarındadır:

• Geçici görev yolluğu: 6245 sayılı Harcırah Kanunu'na göre ödenir.
• İki katı ek ders ücreti: Ek ders ücreti (a) bendindeki esaslara göre hesaplanır ve iki katı olarak ödenir.

Varsayımsal bir örnek: (a) bendine göre hesaplanan ek ders saat ücretiniz X TL ise, 40/d ile başka şehirde verdiğiniz derslerde saat başına 2X TL ve ayrıca harcırah mevzuatına göre geçici görev yolluğu alırsınız. Gerçek tutarlar unvanınıza, katsayıya ve yolculuk koşullarına göre değişir.

40/d'nin şartı "aynı şehirde eleman bulunmaması"dır. Bu nedenle 40/d görevlendirme yazısında, ihtiyacın aynı şehirden karşılanamadığının belirtilmesi beklenir. Yazışma ve onay sürecinin ayrıntılarını üniversitenizin personel biriminden öğrenin.

Sık karıştırılan diğer görevlendirmeler: 40/c, 41, 38 ve 39

40. maddeyle karıştırılan görevlendirme dayanakları

Dayanak	Ne için?	40. maddeden farkı
40/c	Millî Savunma Üniversitesi, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi ve Emniyet Teşkilatına bağlı yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanı ihtiyacı	Koordinasyonla ismen yapılan istek üzerine, (a) bendindeki esaslarla karşılanır
41. madde	YÖK'ün belirlediği öğretim üyesi ihtiyacının başka kurumlardan karşılanması	YÖK belirler; en az bir, en çok dört yarıyıl; kadro kendi üniversitede kalır; ödenek ve geçici görev yolluğu görev yapılan üniversitenin bütçesinden; süresinde göreve başlamayan istifa etmiş sayılır
38. madde	Bakanlık ve diğer kamu kurumlarında görev	Görev yükseköğretim dışındaki bir kamu kurumunda yapılır
39. madde	Kongre, araştırma, inceleme gibi bilimsel amaçlar	Amaç ders vermek değil bilimsel faaliyettir
35. madde	Araştırma görevlisinin başka üniversitede lisansüstü eğitimi	Öğretim elemanı yetiştirmeye yöneliktir

41. madde ile 40/b en sık karıştırılan ikilidir. 40/b'de görevlendirme kişinin isteğine dayanır; 41. maddede ise ihtiyacı ve hangi kurumdan karşılanacağını YÖK belirler. Araştırma görevlilerinin başka üniversitede eğitim görmesi için 35. madde görevlendirmesi maddesine bakabilirsiniz.

Adım adım: görevlendirme teklifini nasıl değerlendirirsiniz?

1. Amacı belirleyin: Ders mi vereceksiniz, yoksa bir süreliğine başka üniversitede mi çalışacaksınız? İlki 40/a ya da 40/d, ikincisi 40/b'dir.
2. Şehri kontrol edin: Görev aynı şehirdeyse 40/a, başka şehirdeyse ve aynı şehirde eleman yoksa 40/d gündeme gelir.
3. Yazıyı isteyin: Görevlendirme yazısında dayanak bendin, sürenin ve ders saatlerinin açıkça yazıldığını görün.
4. Ders yükü hesabını yapın: Zorunlu yükünüzün hangi birimde tamamlandığını ve hangi saatlerin ek derse girdiğini belirleyin.
5. Mali hakları yazılı öğrenin: Ek dersi hangi kurumun ödeyeceğini, 40/d'de yolluğun nasıl hesaplanacağını, 40/b'de maaş ve ödeneklerin durumunu sorun.
6. Kariyer etkisini düşünün: 40/b'de kadronuz beş yıl saklı tutulur; vakıf üniversitesine görevlendirmede toplam iki yıl sınırını ve idari görev yasağını hesaba katın.

Görevlendirmenin bordronuza nasıl yansıdığını görmek için akademisyen maaş bordrosu okuma maddesi işinize yarar.

Sık yapılan hatalar

• Yük içindeki derse ek ders beklemek: 40/a ile başka birimde verilen ders zorunlu yükü tamamlıyorsa ek ders doğmaz.
• Başka şehirdeki derse 40/a demek: 40/a aynı şehirle sınırlıdır; başka şehirden ders vermenin dayanağı 40/d'dir ve mali sonuçları farklıdır.
• 40/b'yi naklen atama sanmak: 40/b'de kadro kendi üniversitenizde saklı kalır; naklen atamada kadronuz değişir.
• Vakıf üniversitesi sınırını unutmak: Vakıf kurumlarına 40/b görevlendirmeleri toplam iki yılı geçemez.
• 40/b ile 41. maddeyi karıştırmak: Biri isteğe, öteki YÖK'ün ihtiyaç belirlemesine dayanır; süreleri de farklıdır.
• Yazısız ders vermek: Görevlendirme onayı olmadan verilen dersin ücreti ve sorumluluğu belirsiz kalır.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• Mevzuat Bilgi Sistemi — 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu (36, 38, 39, 40 ve 41. maddeler), 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunu (ek ders) ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu'nun güncel metinleri
• Resmî Gazete — kanun değişikliklerinin yayımlandığı yer
• Yükseköğretim Kurulu (YÖK) — yükseköğretim mevzuatı ve görevlendirme kararları