THE Impact Rankings (Sustainability Impact Ratings) Nedir?

THE Impact Rankings nedir?

THE Impact Rankings, üniversitelerin araştırma gücünü ya da itibarını değil, sürdürülebilirliğe ve topluma katkısını ölçmeyi amaçlayan bir sıralamadır. Ölçüt olarak Birleşmiş Milletler'in Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarını (Sustainable Development Goals, SDG) kullanır: yoksulluk, sağlık, eğitim, toplumsal cinsiyet eşitliği, iklim, kurumlar ve ortaklıklar gibi 17 başlık.

Times Higher Education (THE), 2026 baskısında sıralamanın adını Sustainability Impact Ratings olarak değiştirdi; resmî sayfa da sıralamayı "önceden THE Impact Rankings" diye tanıtıyor. Türkiye'de üniversitelerin duyurularında ve haberlerde eski ad hâlâ yaygın kullanılıyor; bu maddede iki ad aynı sıralamayı anlatır. THE'nin 2026 sonuç haberine göre bu, sıralamanın sekizinci yıllık baskısıdır.

Bu madde yalnız sürdürülebilirlik odaklı sıralamayı anlatır. THE Dünya Üniversite Sıralaması, QS ve ARWU gibi akademik sıralamaların göstergelerini ve ağırlıklarını karşılaştırmak için THE, QS ve ARWU farkları maddesine bakın.

THE Impact Rankings hangi 17 SDG üzerinden yapılır?

Her SDG için ayrı bir tablo yayımlanır. Üniversite, hangi amaçlarda değerlendirilmek istediğini kendisi seçer ve o amaçlar için veri ve kanıt sunar. Bu yüzden bir üniversite SDG 4 tablosunda yer alırken SDG 14 tablosunda hiç görünmeyebilir.

Türkçe adlar Birleşmiş Milletler'in Türkiye'de yaygın kullanılan karşılıklarıdır; bazı kurumlar küçük farklarla çevirir.

THE Impact Rankings puanı nasıl hesaplanır?

Genel sıralamanın formülü

THE'nin 2026 metodolojisine göre genel sıralamaya girebilmek için üniversitenin SDG 17 ile birlikte en az üç SDG'de daha veri sunması gerekir. Genel puan şöyle oluşur:

• SDG 17 (Amaçlar için ortaklıklar): toplam puanın %22'si,
• Öbür 16 SDG içindeki en iyi üç sonuç: her biri %26, toplam %78.

Her SDG'nin puanı, genel hesaplamaya alınmadan önce en yüksek puan 100, en düşük puan 0 olacak biçimde ölçeklenir. Metodoloji sayfası ayrıca genel puanın son iki yılın toplam puanlarının ortalaması olarak hesaplandığını belirtir; bu, bir yıllık ani dalgalanmaların etkisini azaltır.

Bir SDG'nin puanı neyden oluşur?

Her SDG için üç tür ölçü kullanılır:

1. Araştırma ölçüleri: Elsevier verisiyle, o SDG'ye özgü bir sorguyla belirlenen yayınlardan hesaplanır; 2026 baskısında yayın penceresi 2020–2024'tür. Araştırma göstergesi SDG'lerin çoğunda %27 ağırlık taşır; SDG 9'da bu pay %11,6'dır.
2. Sürekli ölçüler: Bir aralıkta değişen sayısal göstergelerdir (örneğin sağlık alanında mezun olanların oranı) ve genellikle kurum büyüklüğüne göre normalleştirilir.
3. Politika ve uygulama ölçüleri: Üniversitenin belirli bir politikası ya da programı olup olmadığına bakar. Kanıt sunulması ve bu kanıtın kamuya açık olması ayrıca puan getirir; bu ölçüler genellikle büyüklüğe göre normalleştirilmez.

Örneğin metodolojide SDG 1 (Yoksulluğa son) araştırma (%27), öğrenci mali yardımı (%27), üniversitenin yoksullukla mücadele programları (%23) ve topluma yönelik yoksullukla mücadele programları (%23) arasında bölünür. SDG 9'da sanayiden gelen araştırma geliri (%38,4) ve üniversiteden doğan girişimler (%34,6) ağır basar.

Dört geniş alan: araştırma, yönetim, toplum, öğretim

THE göstergeleri dört geniş alanda toplar: araştırma (SDG konularında üretilen araştırma), kaynakların yönetimi (stewardship; çalışanlar, öğrenciler ve kampüs kaynaklarının nasıl yönetildiği), topluma açılım (outreach; yerel, ulusal ve uluslararası topluluklarla çalışma) ve öğretim (sürdürülebilirlik bilgisini taşıyan mezunlar yetiştirme).

Kimler katılabilir, veriler nereden gelir?

2026 metodolojisine göre lisans ya da lisansüstü düzeyde öğretim yapan her üniversite katılabilir ve asgari bir araştırma şartı yoktur. Bu, yalnız araştırma üniversitelerinin yer aldığı akademik sıralamalardan önemli bir farktır.

Katılım gönüllüdür ve veriler büyük ölçüde üniversitenin kendisi tarafından sunulup onaylanır. Sunulmayan bir veri noktasına sıfır değeri verilir. 2026 baskısında katılım üyelik esasına bağlandı: kurumlar önce THE'nin Sustainability Impact Network adlı ağına katılıyor, ardından ayrıntılı değerlendirmeye giriyor. Veriler genellikle 2024 takvim yılına en yakın akademik yılı kapsar.

THE Impact Rankings ile THE Dünya Sıralaması arasındaki fark nedir?

İki sıralama aynı kuruluş tarafından yayımlanır, ama farklı soruları cevaplar. Akademik sıralamalarda kullanılan göstergelerin ayrıntısı için THE Dünya Üniversite Sıralaması 2027 maddesine bakabilirsiniz.

Bu nedenle bir üniversite akademik sıralamada orta sıralarda yer alırken Impact sıralamasında çok daha üstte görünebilir; bunun tersi de olabilir. İki sonucun birbiriyle çelişmesi beklenen bir durumdur. Araştırma odaklı başka göstergelerle karşılaştırmak isterseniz, seçilmiş dergilerdeki makaleleri sayan Nature Index ve araştırma, inovasyon ve toplumsal etkiyi birleştiren SCImago Institutions Rankings maddelerine bakabilirsiniz.

Türkiye THE Impact Rankings 2026'da nerede?

THE'nin 2026 genel tablosunda 1.603 üniversite yer alıyor; 1.646 kurum ise en az bir SDG tablosunda değerlendirildi. Genel tablodaki üniversitelerin 74'ü Türkiye'den. Bu sayıyla Türkiye, genel tabloda en çok üniversitesi bulunan ülkeler arasında Filipinler (160) ve Hindistan'ın (110) ardından üçüncü sırada.

İlk 100'den sonra sıralar tek tek değil, aralık (band) olarak verilir: 101–200, 201–300, 301–400, 401–600, 601–800, 801–1000, 1001–1500 ve 1501+. Aynı aralıktaki üniversiteler arasında sıra farkı yoktur; tabloda ada göre dizilirler. 2026'da genel sıralamada ilk sırayı University of Manchester, ikinci sırayı Griffith University aldı.

Türk üniversitelerinin öbür sıralamalardaki yerini bir arada görmek için Türkiye üniversite sıralamaları 2026 maddesine bakabilirsiniz.

Impact sıralaması nasıl okunmalı?

1. Önce tabloyu seçin. Genel tablo mu, belirli bir SDG tablosu mu? "Dünyada ilk 10" gibi duyurular çoğu zaman tek bir SDG tablosuna aittir.
2. Aralığa dikkat edin. 101–200 aralığındaki iki üniversiteden biri öbüründen "daha iyi" değildir; tablo aralık içinde sıra vermez.
3. Yıllar arası karşılaştırmada temkinli olun. Katılımcı sayısı, katılım biçimi ve metodoloji yıldan yıla değişebilir; bir aralık düşmek her zaman performans düşüşü anlamına gelmez.
4. Hangi SDG'lerin sayıldığını görün. Genel puana giren üç SDG üniversiteden üniversiteye farklıdır.
5. Öz bildirimi unutmayın. Politika göstergeleri kurumun sunduğu kanıta dayanır; THE kanıtları belirli ölçütlere göre değerlendirir, ama veri kalitesi kurumun hazırlığına bağlıdır.

Sıralamalara yöneltilen genel yöntem eleştirileri için üniversite sıralamaları ne kadar güvenilir maddesine göz atabilirsiniz.

Akademisyen ve öğrenci için ne anlama gelir?

Araştırma göstergesi SDG'ye özgü yayın sorgularıyla hesaplandığı için yayınlarınızın başlığında, özetinde ve anahtar kelimelerinde çalışmanın konusunu açıkça yazmak, çalışmanın ilgili SDG'ye eşlenme olasılığını artırabilir. Bu bir "puan hilesi" değil, iyi bir özet yazımının doğal sonucudur.

Politika ve uygulama göstergeleri, üniversitenin topluma yönelik programlarına, eşitlik politikalarına ve kampüs uygulamalarına bakar. Topluluk projeleri, halka açık eğitimler ve kamu kurumlarıyla ortaklıklar yürütüyorsanız bunların belgelenip kamuya açık bir sayfada yayımlanması kurumunuzun kanıt dosyasını güçlendirir.

Öğrenciler için bu sıralama, bir üniversitenin akademik itibarını değil, belirli toplumsal alanlardaki politikalarını gösterir. Lisansüstü program seçerken alanınızdaki araştırma gücünü ayrıca değerlendirin; bunun için URAP Türkiye sıralaması ve Leiden Ranking gibi bibliyometrik sıralamalar daha uygun bir başlangıçtır.

Sık yapılan yanlış yorumlar

• "Dünyanın en iyi üniversiteleri listesi" sanmak: Bu sıralama akademik kaliteyi değil, SDG'lere katkıyı ölçer.
• Tek SDG başarısını genel başarı gibi sunmak: Bir SDG tablosundaki üst sıra, genel tablodaki yeri göstermez.
• Listede olmayan üniversiteyi başarısız saymak: Katılım gönüllüdür; başvurmayan kurum tabloda yer almaz.
• Eski adla yeni adı farklı sıralamalar sanmak: Sustainability Impact Ratings, Impact Rankings'in 2026'daki adıdır.
• Aralık içindeki sırayı yorumlamak: Aynı aralıktaki üniversiteler ada göre dizilir; listede yukarıda olan daha iyi değildir.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• THE Sustainability Impact Ratings 2026 (eski adıyla THE Impact Rankings) genel tablo: https://www.timeshighereducation.com/impactrankings
• THE Sustainability Impact Ratings 2026 metodolojisi: https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/impact-rankings/methodology
• THE, Sustainability Impact Ratings 2026 sonuç haberi: https://www.timeshighereducation.com/news/sustainability-impact-ratings-2026-results-announced
• Yükseköğretim Kurulu: https://www.yok.gov.tr