APA 7 Başlık Düzeyleri — Tez ve Makalede Başlıklar Nasıl Biçimlendirilir?

Bu madde APA 7'nin metin başlıklarını anlatır: beş düzeyin biçimi, hangi bölümün hangi düzeyle yazılacağı, Türkçe metinde büyük harf kullanımı ve Word'de başlık stillerinin kurulması. Tablo ve şekil başlıkları ayrı kurallara bağlıdır; onlar için APA 7 tablo ve şekil formatı maddesine bakın. Tezlerde başlıkların numaralanması ve sayfa düzeni ise enstitü kılavuzuna göre değişir; o taraf tez formatı ve düzenleme kuralları maddesinde anlatılıyor.

APA 7 başlık düzeyleri nelerdir?

APA'da başlıklar metnin iskeletini gösterir. Okur bir başlığın biçimine bakarak onun ana bölüm mü, alt bölüm mü, yoksa alt bölümün de altında bir ayrım mı olduğunu anlar. Bu yüzden her düzeyin biçimi sabittir ve bütün metin boyunca aynı kalır.

Başlıklar metinle aynı yazı tipinde ve aynı puntoda yazılır; daha büyük punto, renk ya da altı çizili yazı kullanılmaz. Ayrımı yalnız hizalama, kalın ve italik yazı ile girinti yapar. Satır aralığı da metinle aynıdır; başlığın önüne ya da arkasına fazladan boş satır eklenmez.

Hangi bölüm hangi başlık düzeyiyle yazılır?

APA'da düzeyler önem sırasına göre değil, metnin iç yapısına göre seçilir. Metninizde yalnız bir başlık düzeyi varsa Düzey 1'i, iki düzey varsa Düzey 1 ve 2'yi kullanırsınız. Düzeyler sırayla iner: Düzey 1'in altına doğrudan Düzey 3 konmaz.

Ampirik bir makalede ana bölümler, yani Yöntem, Bulgular ve Tartışma, Düzey 1'dir. Katılımcılar ya da Veri Toplama Araçları gibi alt bölümler Düzey 2, onların içindeki ayrımlar Düzey 3 olur. Aşağıdaki iskelet, nicel bir makalenin başlık hiyerarşisini göstermek için hazırlanmış varsayımsal bir örnektir:

1. Makalenin başlığı (metnin ilk sayfasında, ortalı ve kalın; girişin başlığı yerine geçer)
2. Yöntem (Düzey 1)
3. Katılımcılar (Düzey 2)
4. Veri Toplama Araçları (Düzey 2)
5. Akademik Erteleme Ölçeği (Düzey 3)
6. Kişisel Bilgi Formu (Düzey 3)
7. Bulgular (Düzey 1)
8. Tartışma (Düzey 1)
9. Sınırlılıklar ve Öneriler (Düzey 2)

Ölçek tanıtımı gibi içerik kararları bu maddenin konusu değil; hangi bölümde ne yazılacağı için IMRaD makale yapısı maddesine bakabilirsiniz.

Giriş bölümüne başlık konur mu?

APA 7'de hayır. Metin, makalenin başlığıyla açılır ve giriş bu başlığın hemen altında başlar; "Giriş" ya da "Introduction" diye ayrı bir başlık yazılmaz. Makale başlığı burada fiilen Düzey 1 gibi davrandığı için girişin içindeki alt bölümler Düzey 2 ile yazılır. Türkçe dergilerin ve enstitülerin bir kısmı buna karşın "Giriş" başlığı ister; kılavuzunuz öyle diyorsa ona uyun.

Öz, Kaynakça ve Ekler birer başlık mı?

Bunlar APA'da "bölüm etiketi" olarak geçer. "Öz" (Abstract), "Kaynakça" (References) ve "Ek" (Appendix) etiketleri kendi sayfalarının en üstüne ortalı ve kalın yazılır. Biçimleri Düzey 1'e benzer ama metnin başlık hiyerarşisine katılmazlar. Kaynakça yeni sayfada başlar; girdilerin nasıl yazılacağını APA 7 kaynak gösterme örnekleri maddesinde bulabilirsiniz.

Düzey 4 ve Düzey 5 başlıklar nasıl yazılır?

En çok karışan düzeyler bunlardır, çünkü başlık ayrı bir satırda durmaz. Başlık paragrafın ilk satırına, ilk satır girintisiyle yazılır; sonuna nokta konur ve metin aynı satırda, bir boşluktan sonra devam eder. Nokta başlığın biçimini taşır: başlık kalınsa nokta da kalındır.

Örnek (Düzey 4): Ön Test Uygulaması. Ölçekler, uygulamadan bir hafta önce iki sınıfta denendi ve anlaşılmayan maddeler not edildi.

Örnek (Düzey 5): Sözel Yönergeler. Katılımcılara uygulama öncesinde aynı metin sesli olarak okundu.

Kısa makalelerde bu iki düzeye nadiren ihtiyaç duyulur. Bir bölümü Düzey 4 ve 5'e kadar bölüyorsanız metni yeniden düzenlemeyi düşünün; çok derin bir hiyerarşi okuru yorabilir. Bazen alt bölümlerden birkaçını paragraf geçişleriyle anlatmak daha okunaklı olur.

Başlıklarda büyük harf kuralı nedir?

APA 7'de beş düzeyin hepsi "title case" ile, yani başlık harfleriyle yazılır. İngilizcede ilk sözcük, iki nokta üst üsteden sonraki ilk sözcük, ad, fiil, sıfat ve zarf gibi asıl sözcükler ile dört ya da daha fazla harfli bütün sözcükler büyük harfle başlar. Kısa bağlaçlar (and, but, or), tanımlıklar (a, an, the) ve kısa edatlar (in, of, on, to) başta değilse küçük yazılır.

Türkçe metinlerde de yaygın uygulama, başlıktaki sözcüklerin ilk harfini büyük yazmaktır: "Veri Toplama Araçları", "Bulguların Yorumlanması" gibi. "ve", "ile", "ya da" gibi bağlaçlar genellikle küçük bırakılır. Bazı dergiler ve enstitüler ise başlıkta yalnız ilk sözcüğün büyük harfle başlamasını ya da ana başlıkların tamamen büyük harfle yazılmasını ister. Hangisini seçerseniz seçin, bütün metinde aynı kuralı izleyin.

APA 7 başlıkları numaralandırılır mı?

APA 7, başlıkların başına numara ya da harf konmamasını önerir; hiyerarşiyi biçim gösterir. "1. Yöntem" ya da "2.1. Katılımcılar" yazımı APA'ya göre gereksizdir. Kısa bir öğrenci ödevinde, bir dergi makalesinde ya da APA'yı doğrudan uygulayan bir raporda başlıkları numarasız bırakın.

Türkiye'deki tezlerde durum farklıdır. Enstitü yazım kılavuzlarının önemli bir kısmı bölümlere ondalık numara verir (1. GİRİŞ, 1.1. Problem Durumu, 1.1.1. ...). Bu durumda numaralandırma ve büyük harf kuralı kılavuzdan, kaynak gösterme ve tablo kuralları APA'dan gelir. İki sistem çatıştığında enstitü kılavuzu önce gelir.

APA 6 ile APA 7 başlık düzeyleri arasındaki fark

Eski şablonlar ya da danışmanınızın eski bir makalesi APA 6 başlıklarını taşıyor olabilir. İlk iki düzey aynı kaldı; değişiklik üçüncü düzeyden itibaren başlar.

Pratik sonuç şudur: APA 7'de bütün düzeyler kalındır ve hepsinde sözcük başları büyük yazılır. Eski bir şablonla çalışıyorsanız özellikle Düzey 3 stilini güncelleyin.

Adım adım: Word'de APA 7 başlık stillerini kurmak

Başlıkları tek tek elle kalın ya da italik yapmak, sonradan biçim değiştirmeyi zorlaştırır ve içindekiler tablosunu bozar. Word'ün hazır başlık stillerini APA'ya göre bir kez ayarlamak bu işi çözer.

1. Normal stili ayarlayın: Gövde metninizin yazı tipi, puntosu, satır aralığı ve ilk satır girintisi burada tanımlanır. Başlık stilleri bu ayarlardan beslenir.
2. Başlık 1 stilini değiştirin: Giriş sekmesindeki Stiller alanında "Başlık 1"e (Heading 1) sağ tıklayıp Değiştir'i seçin. Yazı tipini ve puntoyu gövde metniyle aynı yapın, rengi siyaha çevirin, kalın ve ortalı seçin; paragraf ayarlarında girintiyi ve paragraf öncesi/sonrası boşluğu sıfırlayın.
3. Başlık 2 ve 3'ü ayarlayın: Başlık 2 sola yaslı ve kalın, Başlık 3 sola yaslı, kalın ve italik olsun; ikisinde de girinti olmasın.
4. Başlık 4 ve 5'i ayarlayın: İkisine de ilk satır girintisi verin; Başlık 4 kalın, Başlık 5 kalın ve italik olsun. Metnin aynı satırda sürmesi için başlığı yazıp sonuna nokta koyduktan sonra Word'ün "stil ayırıcı" komutunu kullanabilirsiniz; böylece içindekiler tablosuna yalnız başlık kısmı alınır.
5. Başlığı sonraki paragrafla birlikte tutun: Başlık stillerinde "Sonrakiyle birlikte tut" seçeneğinin açık olması, başlığın sayfanın en altında yalnız kalmasını önler.
6. Gezinti bölmesiyle kontrol edin: Görünüm sekmesinden Gezinti Bölmesi'ni açın. Başlıklarınız orada girintili bir ağaç olarak görünür; düzey atlayan ya da yanlış stil verilmiş başlık hemen göze çarpar.

Stillerin bütün makale şablonuna nasıl yerleştirileceğini ve .dotx olarak nasıl kaydedileceğini Word'de akademik makale şablonu maddesinde adım adım bulabilirsiniz.

APA başlıklarında sık yapılan hatalar

• Tek alt başlık açmak: Bir bölümün altında yalnız bir alt başlık varsa o alt başlık gereksizdir. APA, bir ana hattaki gibi, alt bölüm açılacaksa en az iki tane açılmasını önerir.
• Düzey atlamak: Yöntem (Düzey 1) altına doğrudan kalın italik bir Düzey 3 koymak hiyerarşiyi bozar. Önce Düzey 2 gelir.
• Başlığı büyütmek ya da renklendirmek: Word'ün varsayılan başlık stilleri mavi ve büyük puntoludur. APA'da başlık, metinle aynı punto ve renktedir.
• Düzey 4 ve 5'te noktayı unutmak: Paragraf içi başlıklar noktayla biter; nokta olmadan başlık metne karışır.
• Başlığı başlık stili olmadan biçimlendirmek: Elle kalın yapılan satır içindekiler tablosuna girmez ve gezinti bölmesinde görünmez.
• Dergi kuralını gözden kaçırmak: Hedef dergi APA'ya dayanıp başlıkları farklı biçimde isteyebilir. Göndermeden önce derginin yazım kurallarını okuyun; uygun dergiyi seçme aşamasında dergi bulucu aracı işinizi kolaylaştırabilir.

Başlıkların ötesinde italik ve tırnak kullanımına dair kurallar için akademik metinde italik ve tırnak kullanımı maddesine, teslim öncesi genel kontrol için tez teslim kontrol listesine göz atabilirsiniz.

Kaynaklar ve resmî bağlantılar

• American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. baskı). Başlıklar bölümü ve başlık düzeyleri.
• APA Style: https://apastyle.apa.org (başlık düzeyleri ve öğrenci/profesyonel makale biçimi rehberleri)
• Yükseköğretim Kurulu: https://www.yok.gov.tr (tez yazım kılavuzları için kendi enstitünüzün sayfasına bakın)
• Ulusal Tez Merkezi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/ (alanınızdaki tezlerin başlık düzenini incelemek için)