YDS Causative (Ettirgen) Yapılar ? Have/Get/Make/Let Kullanımı
Causative Nedir?
Causative (ettirgen) yapılar, bir eylemi başkasına yaptırma ifade eder. Türkçe'de "-tırmak, -dırmak" eki bunu karşılar: "yaptırmak, çizdirmek, kontrol ettirmek". İngilizce'de have, get, make, let fiilleri farklı kurallarla bu anlama gelir. YDS'de 2-3 sınavda 1 soru çıkar.
Have Something Done (Birine Yaptırmak)
Yapı: have + nesne + V3 (past participle). Birinin sizin için bir şeyi yapmasını sağlamak ? genellikle profesyonel hizmet.
Örnekler: "I had my article proofread." (Makalemi düzelttirdim ? profesyonel editöre.) "She had her data analyzed by a statistician." (Verilerini istatistikçiye analiz ettirdi.)
Akademik kullanım: Çok yaygın! "The manuscript was had proofread" DEĞİL ? "The manuscript was proofread by a professional editor."
Get Something Done (Birine Yaptırmak ? Çaba İle)
Yapı: get + nesne + V3. Have ile neredeyse aynı ama "biraz çaba harcayarak yaptırmak" nüansı.
Örnek: "I finally got my paper published." (Sonunda makalemi yayımlattım ? emek harcadım.)
Get Someone To Do (Birini İkna Edip Yaptırmak)
Yapı: get + kişi + to V1. İkna, rica veya çaba sonucu.
Örnek: "I got my colleague to review my manuscript." (Meslektaşımı makalemi incelemeye ikna ettim.)
Make Someone Do (Zorla Yaptırmak)
Yapı: make + kişi + V1 (to YOK!). Zorunluluk veya baskı.
Örnek: "The advisor made the student rewrite the chapter." (Danışman öğrenciye bölümü yeniden yazdırdı.)
Pasif: "The student was made to rewrite..." ? pasif yapıda TO eklenir!
Let Someone Do (İzin Vermek)
Yapı: let + kişi + V1 (to YOK!). İzin verme.
Örnek: "The ethics committee let the researcher proceed." (Etik kurul araştırmacının devam etmesine izin verdi.)
YDS Çözüm Stratejisi
1. "had + nesne + V3" ? yaptırmak (hizmet). "had my car repaired" ? arabamı tamir ettirdim.
2. "got + kişi + to V1" ? ikna ettim. "got him to help" ? yardım etmesini sağladım.
3. "made + kişi + V1" ? zorladım. "made them leave" ? gitmelerini sağladım.
4. Pasif "was made + TO + V1" ? to eklenir!
