Nitel Araştırmada Mülakat ? Soru Hazırlama, Uygulama ve Dökümantasyon
Mülakat Neden En Yaygın Nitel Veri Toplama Yöntemi?
Mülakat, katılımcıların deneyimlerini, algılarını ve anlamlarını derinlemesine anlamanın en güçlü yoludur. Anketin veremediği "neden?" ve "nasıl?" sorularına cevap arar. Fenomenoloji, durum çalışması ve gömülü teori desenlerinde temel veri toplama aracıdır.
Mülakat Türleri
Yapılandırılmış: Tüm sorular önceden belirli, sıra sabit. Her katılımcıya aynı sorular sorulur. Karşılaştırma kolaylaşır ama derinlik sınırlıdır.
Yarı yapılandırılmış: Ana sorular önceden belirli ama sondaj soruları (probing) esnektir. En yaygın tercih. "Biraz daha açar mısınız?" "Neden böyle hissettiniz?" gibi takip soruları sorulur.
Yapılandırılmamış: Genel konuyla başlanır, sohbet gibi ilerler. Deneyimli araştırmacılar için. Analizi en zor olan türdür.
Mülakat Sorusu Hazırlama
1. Açık uçlu sorular: "Evet/hayır" cevabına izin vermeyin. "Deneyiminizi anlatır mısınız?" ? iyi. "Memnun musunuz?" ? kötü.
2. Yönlendirici olmayın: "Bu başarılı programı nasıl buldunuz?" ? kötü (başarılı yönlendirme). "Bu programı nasıl değerlendiriyorsunuz?" ? iyi.
3. Basit ve tek boyutlu: Her soru tek bir konuya odaklansın.
4. Isınma sorusuyla başlayın: Kolay, tehdit edici olmayan soru. "Ne zamandır bu alanda çalışıyorsunuz?"
5. Hassas soruları sona bırakın: Güven kurulduktan sonra zor sorulara geçin.
Mülakat Sırasında
1. Ses kaydı: Katılımcının yazılı izniyle kaydedin. Yedek cihaz bulundurun. Not da alın ? kayıt cihazı bozulabilir.
2. Aktif dinleme: Göz teması kurun, başınızla onaylayın, acele etmeyin. Sessizlik bırakın ? katılımcı düşünüp devam edebilir.
3. Sondaj soruları: "Bunu biraz açabilir misiniz?" "Somut bir örnek verebilir misiniz?" "Bu durumda ne hissettiniz?"
4. Süre: 30-60 dakika ideal. 90 dk'yı geçmeyin ? yorgunluk veri kalitesini düşürür.
Transkripsiyon
Ses kaydını kelimesi kelimesine (verbatim) yazıya dökün. "Eee", "şey", "hıhı" gibi dolgu kelimeleri de dahil edin (bazı yaklaşımlar bunları çıkarır). Mülakat başına 4-6 saat transkripsiyon süresi bekleyin. Otter.ai veya Trint gibi yapay zeka araçları süreci hızlandırır ama kontrol şart.
Etik
Bilgilendirilmiş onam zorunlu. Ses kaydı izni ayrıca alınmalı. Katılımcı kimliği gizlenecek (takma ad). Veriler güvenli saklanacak. Katılımcı istediği zaman çekilebilecek.
