İntihal Nedir ve Nasıl Önlenir?

İntihal Nedir?

İntihal (plagiarism), başkasının fikir, metin, veri veya eserini kaynak göstermeden kendi eseri gibi sunmaktır. Akademik dünyanın en ağır etik ihlallerinden biri olup, tespit edildiğinde kariyeri sonlandırıcı sonuçlar doğurabilir.

İntihal Türleri

Doğrudan kopyalama: Başka bir kaynaktan metin veya paragrafları tırnak işareti ve kaynak göstermeden almak.

Parafraz intihal: Başkasının fikirlerini kendi cümlelerinizle ifade etmek ama kaynak göstermemek.

Mozaik intihal (patchwork): Farklı kaynaklardan alınan cümle parçalarını birleştirerek yeni metin oluşturmak.

Öz intihal (self-plagiarism): Kendi daha önce yayımlanmış çalışmanızdan kaynak göstermeden alıntı yapmak.

Hayalet yazarlık: Esere katkısı olmayan kişileri yazar olarak eklemek veya katkısı olan kişileri eklememek.

İntihal Tespit Yazılımları

Turnitin: Dünyanın en yaygın intihal tespit yazılımı. Birçok Türk üniversitesi tez teslimlerinde Turnitin raporu zorunlu kılmaktadır.

iThenticate: Dergi editörleri tarafından makale başvurularında yaygın olarak kullanılır. Turnitin ile benzer altyapıyı kullanır.

Benzerlik oranı: Genellikle %15-20 altı kabul edilebilir sayılır ancak bu oran üniversiteden üniversiteye değişir. Önemli olan oranın kendisi değil, benzerliğin niteliğidir.

Cezalar

Öğrenciler için: Dersten kalma, disiplin soruşturması, uzaklaştırma, hatta ilişik kesme. Tezde tespit edilirse tez reddedilir.

Akademisyenler için: ÜAK Etik Komisyonu soruşturması, doçentlik başvurusunun reddi, unvanın geri alınması (en ağır ceza), kadrodan çıkarılma.

Yayınlar için: Makale geri çekilmesi (retraction), dergiden yasaklanma, ortak yazarların da itibar kaybı.

Nasıl Önlenir?

1. Her alıntıyı mutlaka kaynak gösterin ? doğrudan alıntılarda tırnak işareti kullanın, parafraz yaptığınızda da kaynak belirtin.

2. Kaynak yönetim yazılımı kullanın (Zotero, Mendeley, EndNote) ? elle kaynak yönetimi hata riskini artırır.

3. Teslim öncesi intihal taraması yapın ? Turnitin veya iThenticate ile kontrol edin.

4. Not alma aşamasında kaynağı hemen kaydedin ? sonra "bu benim mi yazdım yoksa okuduğum mu" karışıklığı yaşamayın.

5. Kendi eski çalışmalarınızdan alıntı yaparken bile kaynak gösterin ? öz intihal de ciddi bir ihlaldir.