Araştırma Verileri Yönetimi ? KVKK, Saklama ve Paylaşım Kuralları

Veri Yönetimi Neden Zorunlu Hale Geldi?

TÜBİTAK, YÖK ve uluslararası fonlayıcılar proje başvurularında "Veri Yönetim Planı" (Data Management Plan) istemeye başlamıştır. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) araştırma verilerini de kapsamaktadır. Veri paylaşımı ve açık veri politikaları akademik şeffaflığın temel gerekliliği haline gelmiştir.

Veri Toplama Kuralları

Kişisel veri: Anket, mülakat, sağlık verisi gibi kişisel bilgi içeren veriler KVKK kapsamındadır. Açık rıza alınmalı, anonimleştirme yapılmalıdır.

Etik kurul onayı: İnsan katılımcılı tüm araştırmalarda veri toplamadan ÖNCE etik kurul onayı alınmalıdır.

Bilgilendirilmiş onam: Katılımcılar verilerinin nasıl kullanılacağını, ne kadar saklanacağını ve kimlerle paylaşılacağını bilmelidir.

Veri Saklama

Süre: Ham veriler yayından sonra en az 5-10 yıl saklanmalıdır (TÜBİTAK şartı: 10 yıl).

Güvenlik: Kişisel veriler şifreli ortamda saklanmalı, yetkisiz erişime kapalı olmalıdır. Bulut hizmetleri kullanılacaksa KVKK uyumlu olmalıdır.

Yedekleme: 3-2-1 kuralı: 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 farklı lokasyon.

Veri Paylaşımı

Açık veri: Zenodo, Figshare, Dryad gibi platformlarda veri setinizi DOI ile paylaşabilirsiniz. Bu hem şeffaflık sağlar hem atıf getirir.

FAIR ilkeleri: Findable (bulunabilir), Accessible (erişilebilir), Interoperable (birlikte çalışabilir), Reusable (yeniden kullanılabilir).

Veri İmhası

Saklama süresi dolan kişisel veriler güvenli şekilde imha edilmelidir. Dijital veriler: güvenli silme yazılımı. Fiziksel veriler: imha tutanağı ile. KVKK'ya göre imha kaydı tutulmalıdır.