ALES Olasılık ve Sayma ? En Çok Çıkan Soru Tipleri ve Kısa Yollar
Olasılık Kaç Soru Çıkıyor?
Sayısal bölümde 2-4 soru. Az gibi görünür ama bu 2-4 soru genellikle KOLAY ? formül biliyorsanız 30 saniyede çözülür. Bilmiyorsanız 5 dk harcayıp yine yapamazsınız. Formül bilmek/bilmemek arasındaki fark burada çok net.
Temel Olasılık
P(A) = İstenen sonuç sayısı / Toplam sonuç sayısı.
Örnek: 52 karttan 1 kart çekiliyor. Kupa gelme olasılığı? ? 13/52 = 1/4.
Tamamlayıcı olay: P(en az 1) = 1 - P(hiç olmama). Bu formül ALES'te çok sık kullanılır.
Bağımsız olaylar: P(A ve B) = P(A) × P(B). İki zar atışında ikisinin de 6 gelme olasılığı: 1/6 × 1/6 = 1/36.
Sayma İlkeleri
Çarpma ilkesi: 1. aşamada m seçenek, 2. aşamada n seçenek ? toplam m×n farklı sonuç.
Örnek: 3 gömlek ve 4 pantolon var. Kaç farklı kıyafet kombinasyonu? ? 3×4 = 12.
Permütasyon ve Kombinasyon
Permütasyon (sıra önemli): P(n,r) = n!/(n-r)!. "5 kişiden 3'ünü sırayla seçme" ? 5!/2! = 60.
Kombinasyon (sıra önemsiz): C(n,r) = n!/[r!(n-r)!]. "5 kişiden 3 kişilik grup seçme" ? 5!/(3!×2!) = 10.
Fark: "Başkan + başkan yardımcısı + sekreter" = permütasyon (sıra var). "3 kişilik komite" = kombinasyon (sıra yok).
ALES'te En Çok Çıkan Tipler
1. Zar/para atışı: 1 zar 6 sonuç, 2 zar 36 sonuç, 1 para 2 sonuç, 3 para 8 sonuç.
2. Kutu/torba çekimi: Renkli top çekme, kart çekme.
3. Şifre/plaka oluşturma: 4 haneli şifre, tekrarlı/tekrarsız.
4. Komite/grup seçimi: Kombinasyon. "En az 1 kadın olacak" ? Toplam - Hiç kadın olmama.
Hata Tuzakları
1. Permütasyon ve kombinasyonu karıştırmak ? "sıra önemli mi?" sorusunu sorun.
2. "En az 1" sorusunda doğrudan hesaplamaya çalışmak ? 1 - P(hiç olmama) kullanın, çok daha hızlı.
3. Yerine koymalı/koymamallı çekimi karıştırmak ? "çekilen geri konuyor mu?"