ALES Denklem ve Eşitsizlik ? Çözüm Teknikleri ve Soru Kalıpları
Denklem Soruları Kaç Tane?
Sayısal bölümde 4-6 soru doğrudan denklem veya eşitsizlik. Ayrıca problem sorularının çoğu denklem kurarak çözülür. Yani denklem becerisi 10-15 soruyu etkiler ? en temel beceri.
1. Derece Denklem
ax + b = c ? x = (c-b)/a.
ALES kalıbı: "Bir sayının 3 katının 5 fazlası 23'tür. Sayıyı bulun." ? 3x + 5 = 23 ? 3x = 18 ? x = 6.
İpucu: Şıklardan geriye çözüm genellikle daha hızlı ? x = 6'yı yerine koyun, 3×6+5=23 ?.
2 Bilinmeyenli Denklem Sistemi
Yöntem 1 (Yerine koyma): Bir denklemden x'i yalnız bırakın, diğerine yerleştirin.
Yöntem 2 (Yok etme): Denklemleri çarpıp toplayarak bir bilinmeyeni yok edin.
ALES kalıbı: "Ali ve Ayşe'nin yaşları toplamı 40, farkı 8. Yaşlarını bulun." ? x+y=40, x-y=8 ? 2x=48 ? x=24, y=16.
2. Derece Denklem
ax² + bx + c = 0. Diskriminant: ? = b² - 4ac. Kökler: x = (-b ± ??) / 2a.
ALES'te nadir: Genellikle çarpanlarına ayırma ile çözülebilecek basit formda çıkar. x² - 5x + 6 = 0 ? (x-2)(x-3) = 0 ? x=2 veya x=3.
Eşitsizlik
Kural: Denklem gibi çözülür AMA negatifle çarpıp bölerken yön DEĞİŞİR!
Örnek: -2x > 6 ? x < -3 (yön değişti!).
ALES kalıbı: "2x - 3 < 5 ve x > 0 ise x kaç farklı tam sayı değeri alır?" ? 2x < 8 ? x < 4 ve x > 0 ? x ? {1, 2, 3} ? 3 değer.
Mutlak Değer
|x| = a ? x = a veya x = -a.
|x| < a ? -a < x < a.
|x| > a ? x > a veya x < -a.
ALES'te sık çıkıyor: |2x - 3| = 7 ? 2x-3=7 ? x=5 VEYA 2x-3=-7 ? x=-2.
Çözüm Hızlandırıcılar
1. Basit denklemlerde şıklardan deneme yöntemini kullanın ? 15 saniyede çözüm.
2. 2 bilinmeyenli sistemde toplam ve fark verilmişse: büyük = (toplam+fark)/2, küçük = (toplam-fark)/2.
3. Eşitsizlikte negatif sayıyı göz ardı etmeyin ? yön değişimini UNUTMAK en sık hata.